Đứt dây chằng chéo sau là tổn thương cần được đánh giá trong bối cảnh chấn thương gối, đặc biệt khi có nghi ngờ tổn thương phối hợp. Các tài liệu được cung cấp tập trung vào hình ảnh MRI, tổn thương ở trẻ em, trật khớp gối và một số nguyên tắc phẫu thuật. Vì vậy, bài viết này chỉ trình bày trong phạm vi những thông tin có bằng chứng từ các đoạn tài liệu nói trên, không thay thế cho thăm khám trực tiếp.
Đứt dây chằng chéo sau là gì?
Dây chằng chéo sau, thường viết tắt là PCL, được nhận diện trên MRI ở vùng trong khớp gối. Hình ảnh rách PCL trên mặt phẳng đứng dọc có thể biểu hiện bằng tín hiệu bất thường tăng lên trong các bó sợi bị mất tổ chức, như minh họa trong tài liệu chẩn đoán hình ảnh chỉnh hình [3][4].
Tuy nhiên, chỉ một hình ảnh bất thường trên MRI không nên được tách rời khỏi bệnh sử, thăm khám và đánh giá các cấu trúc khác của khớp gối. Những đoạn tài liệu được cung cấp không mô tả đầy đủ hệ thống triệu chứng, phân độ tổn thương hoặc tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng riêng cho mọi trường hợp PCL.
Vai trò của MRI khi nghi ngờ đứt dây chằng chéo sau
MRI có thể hỗ trợ phát hiện rách PCL và đánh giá các tổn thương phối hợp trong khớp gối. Hình minh họa trong tài liệu cho thấy rách PCL được khảo sát trên chuỗi xung đứng dọc, có ức chế mỡ và mật độ proton; hình ảnh đặc trưng là tín hiệu tăng bất thường bên trong các sợi dây chằng bị rối loạn [3].
Ngoài dây chằng, MRI còn được dùng để khảo sát nhiều vấn đề khác của khớp gối, gồm tổn thương sụn, dập xương, bệnh lý màng hoạt dịch và gãy xương kín đáo [3]. Điều này có ý nghĩa khi người bệnh không chỉ bị rách PCL đơn thuần mà còn có chấn thương phối hợp.
Tổn thương phối hợp cần lưu ý
Trong chấn thương gối nặng, đặc biệt là các kiểu gãy-trật khớp, tổn thương PCL có thể đi kèm tổn thương dây chằng khác. Một tài liệu ghi nhận các kiểu tổn thương mâm chày do gãy-trật thường liên quan đến dây chằng bên và dây chằng chéo, trong đó PCL có thể là một cấu trúc bị tổn thương [2][7].
Trật khớp gối là tình trạng tương đối hiếm nhưng có thể không được nhận ra nếu khớp tự nắn trước khi người bệnh được khám. Chẩn đoán có thể khó hơn ở người béo phì, người bị đa chấn thương hoặc trường hợp khớp đã tự trở về vị trí [1]. Đáng chú ý, không nhận diện đúng trật khớp gối có thể làm bỏ sót tổn thương động mạch khoeo, dẫn đến biến chứng nghiêm trọng [5].
- Cần đánh giá toàn bộ khớp gối thay vì chỉ tập trung vào PCL.
- Trong chấn thương nặng, phải lưu ý khả năng có tổn thương mạch máu và thần kinh.
- Việc lựa chọn điều trị phụ thuộc vào kiểu tổn thương, mức độ mất vững và tổn thương xương hoặc dây chằng đi kèm.
Nguyên tắc xử trí ở trẻ em
Tài liệu về chấn thương chỉnh hình trẻ em đưa ra hướng tiếp cận riêng cho bệnh nhân chưa trưởng thành về xương. Với tổn thương PCL đơn thuần, chỉ tổn thương dây chằng và không có mảnh xương bong, tác giả ưu tiên điều trị không phẫu thuật bằng nẹp kết hợp vật lý trị liệu tập trung vào tăng cường cơ tứ đầu đùi [6].
Ngược lại, nếu có mảnh xương bong di lệch, tài liệu ưu tiên sửa chữa sớm. Mảnh bong ở vị trí bám phía đùi có thể được sửa chữa qua nội soi với đường hầm xương và cố định bằng chỉ, đồng thời cần chú ý tránh tổn thương sụn tăng trưởng đầu dưới xương đùi. Mảnh bong ở phía mâm chày có thể khó tiếp cận hơn qua nội soi [6].
Khi nào cần đánh giá chuyên khoa?
Người có chấn thương gối kèm biến dạng, đau và sưng rõ, hoặc nghi ngờ trật khớp cần được đánh giá y tế sớm. Tài liệu nhấn mạnh rằng chẩn đoán trật khớp gối phải đi kèm nhận diện nguy cơ tổn thương mạch khoeo [1][5]. Với trẻ em, việc phân biệt rách dây chằng đơn thuần với bong mảnh xương di lệch có vai trò quan trọng vì hai tình huống này có định hướng điều trị khác nhau [6].
Kết luận
Đứt dây chằng chéo sau có thể được nhận diện trên MRI bằng các thay đổi bất thường trong cấu trúc sợi dây chằng. Tuy nhiên, đánh giá cần đặt trong toàn cảnh chấn thương, vì PCL có thể đi kèm tổn thương dây chằng khác, gãy-trật khớp hoặc tổn thương thần kinh-mạch máu. Ở trẻ chưa trưởng thành về xương, tổn thương dây chằng đơn thuần và bong mảnh xương di lệch có thể được xử trí khác nhau. Các thông tin được cung cấp chưa đủ để trình bày đầy đủ phác đồ điều trị cho người lớn, tiêu chí phẫu thuật ở từng mức độ rách hoặc chương trình phục hồi chức năng chi tiết.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2743
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3118
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 192
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 192
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2743
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 1701
- [7] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3118