Gãy xương sườn có thể gây đau khu trú ở thành ngực, đau khi ấn, cử động, ho hoặc hít thở sâu. Khi gãy nhiều xương sườn hoặc xuất hiện mảng sườn di động, người bệnh có thể khó thở, đau ngực và suy hô hấp [3]. Vì vậy, chăm sóc không chỉ tập trung vào giảm đau mà còn phải phát hiện sớm tổn thương phổi, khoang màng phổi và các cơ quan khác.
Gãy xương sườn có thể gây biến chứng gì?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí, số lượng xương bị gãy, mức độ di lệch và các chấn thương đi kèm. Một số biến chứng cần được nhân viên y tế đánh giá gồm:
- Tràn khí màng phổi hoặc tràn máu màng phổi: người bị gãy nhiều xương sườn có tỷ lệ gặp đồng thời hai tình trạng này cao hơn. Một số trường hợp cần đặt ống dẫn lưu lồng ngực để lấy khí hoặc máu ra ngoài [1].
- Suy hô hấp: đau và tổn thương thành ngực có thể khiến người bệnh khó thở. Khi đánh giá ban đầu, bác sĩ cần chú ý thở gắng sức, thở nhanh, khó thở hoặc oxy máu kém [7].
- Tổn thương cơ quan trong ổ bụng: gãy các xương sườn thấp bên phải có thể liên quan đến tổn thương gan; gãy bên trái có thể đi kèm tổn thương lách. Đây là lý do không nên xem nhẹ đau bụng hoặc tình trạng xấu đi sau chấn thương [4].
- Tổn thương trong lồng ngực: gãy di lệch có thể đi kèm tổn thương màng phổi và mô mềm. Một số trường hợp còn có thể cần xử trí tổn thương phổi hoặc máu tồn đọng trong khoang màng phổi [6].
Cách chăm sóc khi nghi ngờ gãy xương sườn
Tài liệu được cung cấp chủ yếu tập trung vào đánh giá chấn thương và xử trí tại bệnh viện, không trình bày đầy đủ phác đồ chăm sóc tại nhà. Vì vậy, người bệnh nên ưu tiên các nguyên tắc an toàn sau:
- Được khám sau chấn thương, đặc biệt khi đau nhiều hoặc gãy nhiều xương. Đánh giá ban đầu cần xem xét đường thở, hô hấp và tuần hoàn, đồng thời kiểm tra chuyển động bất thường của thành ngực, vết thương hở và dấu bầm do dây an toàn [7].
- Theo dõi hô hấp sát. Nếu xuất hiện khó thở tăng dần, thở gắng sức, thở nhanh, đau ngực tăng hoặc biểu hiện thiếu oxy, cần đến cơ sở cấp cứu. Tràn khí hoặc tràn máu màng phổi nhỏ, không triệu chứng đôi khi có thể được theo dõi ban đầu; tuy nhiên, nếu tình trạng tiến triển hoặc xuất hiện suy hô hấp, bác sĩ có thể phải cân nhắc đặt ống dẫn lưu [5].
- Kiểm soát đau theo hướng dẫn y tế. Đau khi ho hoặc hít sâu là biểu hiện thường gặp [3]. Việc lựa chọn thuốc, gây tê vùng hay phương pháp giảm đau khác cần do nhân viên y tế quyết định, nhất là ở người gãy nhiều xương sườn hoặc có suy hô hấp.
- Không tự ý xử trí bằng các phương pháp can thiệp. Đặt ống dẫn lưu, phẫu thuật cố định xương sườn hoặc các thủ thuật trong lồng ngực chỉ được thực hiện khi có chỉ định và theo dõi chuyên môn. Phẫu thuật cố định có thể dùng nẹp và vít trong một số trường hợp gãy di lệch phù hợp [2].
Khi nào cần đi cấp cứu ngay?
Hãy gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay khi người bị chấn thương có một trong các dấu hiệu: khó thở, thở gắng sức, thở nhanh, đau ngực tăng nhanh, tím tái hoặc nghi ngờ thiếu oxy, chuyển động thành ngực bất thường, vết thương hở ở ngực, đau bụng sau gãy xương sườn thấp, hoặc tình trạng chung xấu đi [7]. Người bệnh có tràn khí hoặc tràn máu màng phổi dù ban đầu ít triệu chứng cũng cần được theo dõi theo chỉ định, vì tình trạng có thể tiến triển [5].
Kết luận
Gãy xương sườn không chỉ gây đau mà còn có thể đi kèm tổn thương phổi, màng phổi, gan hoặc lách. Khó thở và tình trạng xấu đi là những dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp. Do tài liệu hiện có chủ yếu nói về chấn thương cấp và điều trị tại bệnh viện, chưa đủ để hướng dẫn chi tiết toàn bộ chăm sóc tại nhà hoặc thời gian hồi phục cho từng người. Người bệnh nên khám để được đánh giá mức độ gãy, biến chứng và kế hoạch theo dõi phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2093
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2104
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2086
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2086
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2094
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2104
- [7] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2087