Hội chứng đường hầm xương quay: Triệu chứng và phương pháp chẩn đoán
Hội chứng đường hầm xương quay (Carpal Tunnel Syndrome – CTS) là một trong những rối loạn thần kinh ngoại biên phổ biến nhất ở chi trên, do sự chèn ép của dây thần kinh giữa (median nerve) bên trong ống cổ tay. Bệnh thường gặp ở người từ 30 đến 60 tuổi và có xu hướng ảnh hưởng nhiều hơn phụ nữ so với nam giới [4]. Việc nhận diện chính xác triệu chứng và thực hiện các bước chẩn đoán phù hợp là chìa khóa để đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả.
Triệu chứng lâm sàng và dấu hiệu cảnh báo
Triệu chứng chủ đạo của hội chứng đường hầm xương quay thường là cảm giác tê bì, ngứa ran trong vùng phân bố cảm giác của dây thần kinh giữa (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa đầu ngón áp指). Một đặc điểm quan trọng giúp phân biệt với các bệnh lý khác là sự cải thiện triệu chứng khi thực hiện các bài tập vận động hoặc thay đổi tư thế [5]. Ngoài ra, một số bệnh nhân có thể thấy sự yếu cơ hoặc teo cơ nhóm cơ thenar (cơ ở lòng bàn tay) trong khoảng thời gian dài nếu chèn ép kéo dài [5].
Tuy nhiên, việc chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng đôi khi gặp khó khăn do sự chồng chéo với các bệnh lý khác. Các nguyên nhân gây chèn ép có thể bao gồm chấn thương (như gãy cổ tay Colles), viêm khớp dạng thấp, gout, hoặc các tình trạng viêm màng gân [6]. Do đó, bác sĩ cần loại trừ các chẩn đoán phân biệt như bệnh đĩa đệm cổ sống (cervical radiculopathy) hoặc hội chứng thoát vị cột sống ngực [5].
Đánh giá lâm sàng và bài kiểm tra gợi ý
Bước đầu tiên trong quá trình đánh giá là thực hiện các bài kiểm tra gợi ý nhằm xác nhận mức độ chèn ép. Trong số các phương pháp được sử dụng phổ biến, bài kiểm tra Phalen (gập cổ tay) được chứng minh là có tính nhạy cảm cao nhất [1]. Ngược lại, dấu hiệu Tinel (chạm nhẹ dọc theo dây thần kinh) tuy ít nhạy cảm hơn nhưng lại có tính đặc hiệu cao hơn [1].
Dù vậy, một bài kiểm tra khác mang tên Durkan (áp lực trực tiếp lên ống cổ tay trong 30 giây) được ghi nhận là có cả độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn so với hai phương pháp trên (90% đặc hiệu và 87% nhạy cảm) [1]. Ngoài ra, công cụ CTS-6 sử dụng lịch sử bệnh án và khám lâm sàng cũng được đánh giá là một lựa chọn hữu ích để dự đoán xác suất mắc bệnh mà không cần thêm các xét nghiệm phức tạp [1].
Xét nghiệm điện sinh lý và hình ảnh học
Khi lâm sàng chưa đủ rõ ràng hoặc cần đánh giá mức độ tổn thương, các xét nghiệm bổ trợ được chỉ định. Nghiên cứu dẫn truyền thần kinh (NCS) và điện cơ (EMG) là những phương pháp xác nhận xâm lấn đáng tin cậy. Các giá trị trễ động cơ ở đầu cuối trên 4.5 ms và trễ cảm giác trên 3.5 ms thường được coi là bất thường [7]. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các xét nghiệm này đôi khi có thể bình thường ngay cả khi bệnh nhân có triệu chứng, hoặc bất thường ở những người chưa có triệu chứng [2].
Về hình ảnh học, siêu âm đã cho thấy độ nhạy trên 97% khi đường kính dây thần kinh giữa lớn hơn 10 mm tại mức xương pisiform [3]. Ngược lại, chụp MRI không được tìm thấy là hữu ích trong chẩn đoán hội chứng đường hầm xương quay và thường không được khuyến nghị làm xét nghiệm đầu tiên [3].
Chẩn đoán và giới hạn của tài liệu tham khảo
Tài liệu chuyên khoa chỉ tập trung vào các khía cạnh về hội chứng đường hầm xương quay, dây thần kinh giữa và một số hội chứng chèn ép khác như hội chứng tay cái (pronator syndrome). Các thông tin về hội chứng ống cổ tay không bao quát toàn diện mọi biến thể điều trị hoặc các bệnh lý hiếm gặp khác mà có thể tồn tại trong thực hành lâm sàng rộng lớn hơn [5]. Do đó, việc chẩn đoán vẫn chủ yếu dựa trên sự tinh tế của bác sĩ và khám lâm sàng, với các xét nghiệm bổ trợ chỉ dành cho những trường hợp không có biểu hiện rõ ràng [3].
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4502
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4502
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4505
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4502
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4502
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4503
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4504