Hội chứng De Quervain: Giải pháp cho cơn đau gân cổ tay
Hội chứng De Quervain, hay còn được gọi là viêm gân dạng dài (stenosing tenosynovitis) của ngón cái, là một tình trạng phổ biến gây đau và sưng tại khu vực đầu xương trụ (radial styloid). Điều này xảy ra khi các gân Extensor pollicis brevis (EPB) và Abductor pollicis longus (APL) bị viêm trong khoang dorsal thứ nhất của cổ tay [1]. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến những triệu chứng cơ học nghiêm trọng nếu không được can thiệp đúng cách.
Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
Mặc dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, nhưng các yếu tố góp phần vào sự phát triển của hội chứng này đã được ghi nhận rộng rãi. Hoạt động lặp đi lặp lại của bàn tay, đặc biệt là các cử động nắm chặt hoặc nắm bắt (gripping/grasping), tạo ra ma sát giữa gân và vỏ bao gân xung quanh, dẫn đến viêm và dày lên [3].
Ngoài ra, các bệnh lý nền như đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp và các viêm khớp dị sinh khác làm tăng nguy cơ phát triển tenosynovitis hẹp [3]. Những thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ cũng là yếu tố nguy cơ đáng kể. Trauma có thể khởi phát tình trạng này, nhưng nhiều trường hợp không có tiền sử chấn thương rõ rệt.
Đặc biệt, cấu trúc giải phẫu của mỗi người đóng vai trò quan trọng. Khoảng 21% các mẫu giải phẫu đã ghi nhận sự biến đổi về khoang vận động [5]. Trên thực tế, tỷ lệ này có thể cao hơn tại thời điểm phẫu thuật (tới 85% trong một số nghiên cứu), với nhiều bệnh nhân có gân “lệch lạc” hoặc gân trùng lặp (thường là APL). Sự hiện diện của các gân này đôi khi chèn ép mạnh mẽ vào khớp trụ, làm tăng nguy cơ viêm [5].
Dấu hiệu nhận biết và chẩn đoán lâm sàng
Để xác định chính xác hội chứng De Quervain, bác sĩ thường tiến hành thử nghiệm Finkelstein. Trong bài kiểm tra này, bệnh nhân nắm chặt một vật nhỏ (như tờ giấy) bằng ngón cái và các ngón còn lại, sau đó xoay bàn tay về hướng ulnar (cạnh trong) nhanh chóng [1]. Nếu dương tính, cơn đau sẽ xuất hiện rõ rệt ở đỉnh xương trụ radial.
Bên cạnh đó, các dấu hiệu như sưng, đau và tiếng kêu “khít” (crepitus) cũng thường gặp. Cần phân biệt rõ ràng giữa viêm gân dạng dài này với các vấn đề liên quan đến cấu trúc sâu hơn hoặc các bệnh lý thần kinh của dây tay ngoài [2]. Chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc MRI có thể hỗ trợ xác nhận nếu triệu chứng không rõ ràng sau khi thăm khám.
Phương pháp điều trị
Hầu hết các trường hợp viêm gân dạng dài, kể cả loại hẹp, đều đáp ứng tốt với phương pháp bảo tồn trước khi đến phẫu thuật. Các biện pháp bao gồm nghỉ ngơi, sử dụng thuốc chống viêm và tiêm corticosteroid [3]. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể gặp đau tăng lên ngay sau khi tiêm, đây là phản ứng bình thường của mô viêm.
Khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc triệu chứng kéo dài quá 3-4 tuần, phẫu thuật giải phóng gân (surgical release) được xem xét. Phẫu thuật này liên quan đến việc cắt mở khoang dorsal thứ nhất để giảm chèn ép lên gân EPB và APL [4].
Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ cần thận trọng với các biến thể giải phẫu như gân APL chèn vào xương trụ hoặc cơ abductor pollicis brevis [5]. Ngoài ra, việc tránh làm tổn thương dây thần kinh cảm giác và mạch máu là ưu tiên hàng đầu. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được băng bó trong khoảng 6 tuần để phục hồi chức năng bình thường.
Kết luận
Hội chứng De Quervain là một vấn đề cơ xương khớp thường gặp, đòi hỏi sự hiểu biết về giải phẫu và nguyên nhân gây bệnh. Từ các yếu tố lặp lại, thay đổi nội tiết đến biến thể giải phẫu, việc nhận diện sớm qua thử nghiệm Finkelstein sẽ giúp hướng dẫn phương pháp điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4493
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4183
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4493
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4495
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4493