Nội soi hỗ trợ kết hợp xương gãy mâm chày ít xâm lấn là kỹ thuật được sử dụng trong một số kiểu gãy phù hợp, nhằm quan sát trực tiếp mặt khớp, hỗ trợ nắn chỉnh và cố định qua đường mổ nhỏ. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn áp dụng cho mọi trường hợp gãy mâm chày. Kiểu gãy, mức độ mất vững, tình trạng phần mềm và khả năng cố định vững là những yếu tố cần được đánh giá trước phẫu thuật [1][2].
Nội soi hỗ trợ kết hợp xương gãy mâm chày là gì?
Trong kỹ thuật này, bác sĩ sử dụng nội soi khớp gối để quan sát bề mặt sụn khớp và hỗ trợ đánh giá mức độ lún cũng như độ chính xác của nắn chỉnh. Việc cố định có thể thực hiện qua da bằng vít, hoặc kết hợp với phương pháp mổ mở khi cần thiết [2][8].
Khác với phẫu thuật mở rộng, phương pháp ít xâm lấn hướng tới việc hạn chế bóc tách mô mềm. Với những trường hợp được lựa chọn đúng, các tài liệu chuyên ngành ghi nhận những lợi ích có thể có như đánh giá ổ gãy tốt hơn, giảm mức độ tổn thương phẫu thuật, rút ngắn thời gian nằm viện và hỗ trợ phục hồi sớm hơn [2].
Khi nào có thể cân nhắc kỹ thuật ít xâm lấn?
Không nên quyết định chỉ dựa vào một con số đo độ lún trên X-quang. Độ lún mặt khớp khó đo chính xác trên phim thường quy, đồng thời ý nghĩa lâm sàng còn phụ thuộc vào vị trí và kích thước vùng lún [1][7]. Bác sĩ cần xem xét toàn bộ kiểu gãy, trục chi và tình trạng mất vững.
Nhóm phù hợp nhất với đường mổ hạn chế thường là gãy tách đơn giản ở mâm chày trong hoặc ngoài, không có mảnh lún lớn và có thể được cố định chắc bằng vít xốp hoặc vít qua da. Khi đưa mảnh tách về đúng vị trí, mặt khớp có thể được tái lập tương đối đồng đều mà không nhất thiết phải sử dụng nẹp chống đỡ lớn [3][10].
Trước mổ, chụp CT giúp xác định chính xác vị trí và hướng đường gãy. Thông tin này hỗ trợ lập kế hoạch đặt kẹp nắn chỉnh và định hướng đường đi của vít [10].
Ưu điểm và giới hạn của nội soi hỗ trợ
Ưu điểm có thể đạt được
- Cho phép quan sát trực tiếp mặt khớp trong quá trình nắn chỉnh và cố định [2].
- Hỗ trợ phát hiện hoặc xử trí một số tổn thương trong khớp đi kèm, tùy trường hợp [2][4].
- Có thể giảm bóc tách phần mềm khi kiểu gãy cho phép cố định qua da [2][3].
- Giúp kiểm tra sự phù hợp của bề mặt khớp sau nắn chỉnh bằng hình ảnh nội soi [2].
Tuy vậy, nội soi không mặc nhiên làm cho kết quả nắn chỉnh tốt hơn trong mọi ca. Một số tài liệu cho thấy đánh giá bằng C-arm có thể tương đương và dễ thực hiện hơn nội soi trong những bối cảnh nhất định [5]. Ngoài ra, nội soi có thể bị hạn chế khi ổ gãy phức tạp, cần nắn chỉnh lớn hoặc cần nẹp chống đỡ. Những trường hợp này có thể không phù hợp với cố định nội soi qua da đơn thuần [2].
Những yếu tố cần đánh giá trước phẫu thuật
Quyết định phẫu thuật cần cá thể hóa. Gãy mâm chày di lệch, mất vững hoặc có nguy cơ làm thay đổi trục chi thường là nhóm được cân nhắc điều trị phẫu thuật khi điều trị bảo tồn khó dự đoán khả năng duy trì trục gần bình thường [1]. Ngược lại, ở người lớn tuổi, xương thưa, bệnh lý toàn thân đáng kể hoặc chất lượng da và phần mềm kém, chỉ định mổ cần được cân nhắc thận trọng giữa lợi ích và nguy cơ [6][7].
Người bệnh cũng cần được giải thích rằng kỹ thuật ít xâm lấn không loại bỏ các rủi ro chung của phẫu thuật, cũng không bảo đảm phục hồi giống nhau ở mọi trường hợp. Kế hoạch điều trị có thể thay đổi trong mổ nếu hình thái gãy hoặc độ vững sau nắn chỉnh không phù hợp.
Chăm sóc sau kết hợp xương gãy mâm chày
Sau phẫu thuật, mục tiêu là bảo vệ vị trí cố định, hạn chế mất nắn chỉnh và từng bước khôi phục vận động khớp gối. Tài liệu chuyên ngành cho biết người bệnh thường cần hạn chế hoặc không chịu lực trong một khoảng thời gian; thời điểm tăng chịu lực phụ thuộc kiểu gãy và độ vững của hệ thống cố định, thường chỉ được xem xét khi quá trình liền xương đã tạo đủ khả năng chống di lệch [9].
Vận động khớp sớm, khi được bác sĩ cho phép, có vai trò quan trọng vì bất động kéo dài có thể làm khớp gối cứng [9]. Chương trình tập luyện và mức chịu lực phải được cá thể hóa theo hình ảnh kiểm tra, độ vững ổ gãy và tình trạng phần mềm.
Kết luận
Nội soi hỗ trợ kết hợp xương gãy mâm chày ít xâm lấn có thể phù hợp với các kiểu gãy đơn giản, đặc biệt khi mặt khớp có thể được nắn chỉnh và cố định chắc qua đường mổ hạn chế. Phương pháp này cần được lựa chọn dựa trên CT, hình thái gãy, độ mất vững và tình trạng người bệnh; không nên xem nội soi là giải pháp thay thế cho phẫu thuật mở trong mọi trường hợp. Việc thăm khám trực tiếp với bác sĩ chấn thương chỉnh hình là cần thiết để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3124
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3115
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3134
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3013
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3126
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3124
- [7] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3124
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3115
- [9] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3133
- [10] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3134