Tập vận động thụ động CPM sau phẫu thuật thay khớp gối thường được nhiều người quan tâm vì thiết bị có thể giúp khớp gối chuyển động mà không cần người bệnh tự co cơ. Tuy nhiên, tài liệu phẫu thuật chỉnh hình hiện đại cho thấy CPM không còn được sử dụng thường quy sau thay khớp gối toàn phần; trọng tâm phục hồi là các bài tập tầm vận động, chương trình tập tại nhà và vật lý trị liệu phù hợp. [1][3]
CPM sau phẫu thuật thay khớp gối có còn cần thiết không?
Trong chăm sóc sau phẫu thuật thay khớp gối, vận động khớp vẫn được thực hiện sớm nhằm phục hồi tầm vận động. Tuy vậy, Campbell’s Operative Orthopaedics ghi nhận CPM hiện không được sử dụng thường quy, ngoại trừ những trường hợp rất đặc biệt, chẳng hạn người bệnh có xơ hóa khớp trước mổ ở mức độ nặng. [1][3]
Điều này có nghĩa là người bệnh không nên tự mặc định rằng có CPM thì phục hồi sẽ tốt hơn, hoặc tự tìm mua, thuê máy khi chưa được ê-kíp điều trị chỉ định. Việc có sử dụng thiết bị hay không cần được cân nhắc theo tình trạng trước mổ, diễn tiến sau mổ và khả năng phối hợp tập luyện của từng người.
Thay thế CPM bằng những hình thức vận động nào?
Sau thay khớp gối, chương trình phục hồi được mô tả trong tài liệu tập trung vào vận động tầm khớp và tăng cường chức năng. Một số hướng dẫn thực hành được nêu gồm:
- Tập duỗi gối thụ động: khi ngồi hoặc nằm nghỉ, đặt bàn chân lên một chiếc gối để khuyến khích gối duỗi thẳng. [1]
- Tập gấp gối: để hai chân buông qua mép giường nhằm hỗ trợ động tác gấp gối. [1]
- Chương trình tập tại nhà: người bệnh được hướng dẫn các bài tập phù hợp để tiếp tục luyện tập ngoài thời gian trị liệu. [1]
- Vật lý trị liệu ngoại trú: nhiều người bệnh thay khớp gối tham gia trị liệu ngoại trú từ 1 đến 2 lần mỗi tuần trong khoảng 6 đến 8 tuần, theo kế hoạch của cơ sở điều trị. [1]
Bên cạnh bài tập tầm vận động, chương trình phục hồi còn có thể bao gồm tăng sức mạnh cơ chi dưới, tập trung vào cơ tứ đầu đùi, tập dáng đi và hướng dẫn các hoạt động sinh hoạt cơ bản. [4] Nội dung và mức độ tập cần bám sát chỉ định sau mổ, không nên tự tăng biên độ hoặc cường độ chỉ vì muốn đạt tiến bộ nhanh.
Vì sao cần chú ý cả duỗi và gấp gối?
Phục hồi sau thay khớp gối không chỉ nhằm đạt được động tác gấp gối mà còn chú trọng khả năng duỗi gối. Tài liệu đề cập việc khuyến khích duỗi gối thụ động và tập gấp gối trong các tư thế khác nhau. [1] Vì vậy, người bệnh nên hỏi chuyên viên vật lý trị liệu về cách thực hiện đúng cả hai hướng vận động, thay vì chỉ tập một động tác dễ chịu hơn.
Khi nào CPM có thể xuất hiện trong kế hoạch điều trị?
CPM có thể được cân nhắc trong những hoàn cảnh chọn lọc, đặc biệt khi người bệnh có tình trạng hạn chế vận động nghiêm trọng trước phẫu thuật do xơ hóa khớp. [1][3] Một đoạn tài liệu khác cũng mô tả việc dùng CPM sau các phẫu thuật đặc biệt để xử trí co rút hoặc hạn chế gấp gối sau chấn thương; tuy nhiên, đây không phải bằng chứng để áp dụng nguyên xi cho người vừa thay khớp gối thông thường. [2][5]
Do đó, nếu bác sĩ chỉ định CPM, người bệnh nên làm rõ các điểm sau:
- Mục tiêu của thiết bị là hỗ trợ gấp, duỗi hay duy trì một tầm vận động cụ thể.
- Thời gian sử dụng và biên độ vận động được cài đặt như thế nào.
- CPM có thay thế cho bài tập chủ động, bài tập có trợ giúp hoặc vật lý trị liệu hay không.
- Dấu hiệu nào cần dừng tập và liên hệ lại với cơ sở điều trị.
Lưu ý an toàn khi tập sau thay khớp gối
Người bệnh nên thực hiện chương trình phục hồi theo hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ phẫu thuật và chuyên viên vật lý trị liệu. Không nên tự tăng biên độ gấp, kéo mạnh khớp hoặc dùng CPM chỉ vì thấy người khác cũng sử dụng. Tài liệu nhấn mạnh rằng phục hồi sau thay khớp gối có vai trò quan trọng đối với kết quả, đồng thời chương trình còn phải tính đến sức cơ, tập đi và khả năng sinh hoạt hằng ngày. [3][4]
Nếu chưa được hướng dẫn cụ thể, hãy hỏi lại trước khi bắt đầu một bài tập mới, thay đổi tư thế tập hoặc sử dụng thiết bị tại nhà. Bài viết này chỉ tổng hợp phạm vi thông tin trong các tài liệu được cung cấp, không thay thế đánh giá cá nhân sau phẫu thuật.
Kết luận
CPM sau phẫu thuật thay khớp gối không phải phương pháp thường quy theo các đoạn tài liệu được cung cấp. Phục hồi thường tập trung vào vận động tầm khớp, tập duỗi và gấp gối, chương trình tại nhà, vật lý trị liệu, tăng sức mạnh và tập đi. CPM chỉ nên được cân nhắc trong các trường hợp chọn lọc, chẳng hạn xơ hóa khớp trước mổ nghiêm trọng, và cần có chỉ định cụ thể từ ê-kíp điều trị. [1][3]
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 534
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2768
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 534
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 535
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2768