Axit tranexamic (TXA) là thuốc được sử dụng trong phẫu thuật thay khớp gối nhằm hạn chế mất máu sau mổ. Tài liệu chuyên ngành ghi nhận TXA có hiệu quả trong thay khớp gối và thay khớp háng, giúp giảm mất máu quanh phẫu thuật cũng như nguy cơ cần truyền máu [3]. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự mua hoặc tự dùng thuốc; cách sử dụng phải do ê-kíp phẫu thuật và gây mê hồi sức quyết định.
Sử dụng axit tranexamic trong thay khớp gối có tác dụng gì?
Trong thay khớp gối toàn phần, chảy máu có thể xảy ra trong mổ và tiếp tục sau mổ. Kiểm soát lượng máu mất là một phần quan trọng của chăm sóc quanh phẫu thuật, vì nhu cầu truyền máu có thể ảnh hưởng đến kế hoạch điều trị và quá trình hồi phục.
TXA thuộc nhóm thuốc chống tiêu fibrin. Về cơ chế, thuốc là một dẫn xuất tổng hợp của axit amin lysine, có tác dụng ức chế cạnh tranh quá trình chuyển plasminogen thành plasmin. Nhờ đó, TXA làm giảm sự phân hủy fibrin, thành phần giúp củng cố cục máu đông [2]. Nói đơn giản, thuốc hỗ trợ duy trì cục máu đông tại vùng phẫu thuật lâu hơn, từ đó có thể hạn chế chảy máu.
Một tài liệu về thay khớp gối nhận định việc dùng TXA đã trở thành thực hành phổ biến trong phẫu thuật thay khớp; nhờ chiến lược này, truyền máu sau thay khớp gối hiện ít gặp hơn so với trước đây [4]. Các nghiên cứu được liệt kê trong tài liệu cũng khảo sát nhiều cách dùng TXA đường uống và so sánh đường uống với tiêm trong khớp ở thay khớp gối nguyên phát trong chương trình hồi phục sớm [1].
TXA được cân nhắc như thế nào trước và sau phẫu thuật?
Việc dùng TXA không chỉ dựa vào tên loại phẫu thuật. Bác sĩ cần đánh giá toàn bộ tình trạng người bệnh, kế hoạch mổ và các thuốc đang sử dụng để lựa chọn phương án phù hợp. Những câu hỏi thường được xem xét gồm:
- Người bệnh có tiền sử chảy máu, thiếu máu hoặc từng cần truyền máu hay không?
- Có tiền sử huyết khối tĩnh mạch hoặc các vấn đề liên quan đến đông máu hay không?
- Người bệnh đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc ảnh hưởng đến đông máu nào?
- Phẫu thuật dự kiến là thay khớp gối nguyên phát hay phẫu thuật chỉnh sửa, phức tạp hơn?
- Chức năng các cơ quan và kế hoạch gây mê có yêu cầu điều chỉnh riêng hay không?
Các tài liệu được cung cấp không nêu liều cụ thể, thời điểm dùng, đường dùng ưu tiên cho từng nhóm bệnh nhân hoặc danh sách chống chỉ định đầy đủ. Vì vậy, không nên áp dụng một liều TXA trên Internet cho mọi trường hợp. Bác sĩ có thể lựa chọn đường dùng và lịch dùng dựa trên phác đồ của cơ sở, bằng chứng phù hợp và nguy cơ riêng của từng người.
Những điều người bệnh cần trao đổi với bác sĩ
Trước khi thay khớp gối, người bệnh nên cung cấp chính xác tiền sử bệnh và danh sách thuốc, kể cả thuốc không kê đơn hoặc thực phẩm bổ sung. Đặc biệt, hãy thông báo nếu từng bị huyết khối, thuyên tắc, rối loạn đông máu hoặc đã từng gặp biến cố bất thường khi dùng thuốc cầm máu.
TXA giúp giảm chảy máu nhưng không thay thế các biện pháp khác trong phẫu thuật thay khớp. Kiểm soát chảy máu còn phụ thuộc vào kỹ thuật mổ, gây mê, theo dõi sau mổ, đánh giá hemoglobin và quyết định truyền máu khi cần. Các bằng chứng trong nguồn cho thấy TXA làm giảm mất máu và nhu cầu truyền máu trong nhiều bối cảnh phẫu thuật, nhưng kết quả không nên được hiểu là mọi người bệnh đều có cùng mức đáp ứng [2][3].
Kết luận
Sử dụng axit tranexamic (TXA) trong thay khớp gối là một chiến lược được áp dụng rộng rãi để hạn chế mất máu quanh phẫu thuật và giảm khả năng phải truyền máu [3][4]. Thuốc hoạt động bằng cách làm chậm quá trình phân hủy fibrin, giúp ổn định cục máu đông [2]. Do tài liệu cung cấp chưa đủ để hướng dẫn liều, thời điểm và chống chỉ định chi tiết, người bệnh cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ gây mê trước khi mổ.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 557
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 905
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 656
- [4] Calipered Kinematically aligned Total Knee Arthroplasty, 1st Edition, 2021, trang 20