Nội soi khớp gối trước đục xương chỉnh trục là bước đánh giá trực tiếp bên trong khớp trong một số quy trình chỉnh trục quanh gối. Mục tiêu là xác định tình trạng sụn khớp, sụn chêm và các khoang khớp trước khi bác sĩ tiến hành chỉnh lại trục chi. Tuy nhiên, chỉ định và cách phối hợp nội soi với phẫu thuật đục xương cần được cá thể hóa theo thăm khám, hình ảnh học và tình trạng thực tế của người bệnh.
Vì sao cần nội soi khớp gối trước đục xương chỉnh trục?
Đục xương chỉnh trục quanh gối thường được lập kế hoạch dựa trên biến dạng trục chi, tình trạng dây chằng, các khoang khớp và mức độ tổn thương thoái hóa. X-quang chịu lực toàn bộ chi dưới có vai trò quan trọng để đánh giá trục cơ học và lập kế hoạch chỉnh xương; phim cần được thực hiện đúng tư thế nhằm hạn chế sai lệch do xoay chi [5].
Bên cạnh đó, tổn thương sụn khớp có thể ảnh hưởng đến đánh giá trước mổ. Các tổn thương sụn thường liên quan đến đau, tràn dịch hoặc triệu chứng cơ học; đau có thể khu trú ở khoang đùi-chày trong hoặc ngoài và tăng khi chịu lực [2]. Nội soi cho phép quan sát trực tiếp bề mặt sụn thay vì chỉ suy luận từ triệu chứng hoặc hình ảnh gián tiếp.
Trong tài liệu về đục xương quanh gối, nội soi chẩn đoán được thực hiện trước thủ thuật chỉnh xương, dưới cùng một lần gây mê, nhằm đánh giá và ghi nhận tình trạng sụn khớp [1][3][6]. Điều này giúp phẫu thuật viên có thêm thông tin thực tế để đối chiếu với kế hoạch trước mổ.
Nội soi kiểm tra những tổn thương nào?
Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể đánh giá các nội dung chính sau:
- Bề mặt sụn khớp: xác định vị trí, mức độ và tính ổn định của vùng sụn tổn thương, đặc biệt ở khoang khớp chịu ảnh hưởng.
- Khoang khớp đối diện: kiểm tra khoang ngoài và sụn chêm ngoài. Với một kỹ thuật đục xương valgus được mô tả trong tài liệu, khoang ngoài và sụn chêm ngoài cần còn nguyên vẹn [1].
- Sụn chêm: phát hiện rách có ý nghĩa cơ học. Trong một số trường hợp, phần sụn chêm bị rách có thể được cắt lọc hoặc cắt bỏ một phần theo đánh giá trong mổ [1].
- Mảnh sụn không ổn định: các vạt sụn bong hoặc không vững có thể được xử lý bằng cắt lọc; kỹ thuật tạo vi gãy có thể được thực hiện trong những trường hợp phù hợp [1].
Như vậy, nội soi không chỉ nhằm “nhìn thấy” tổn thương mà còn giúp ghi nhận mức độ tổn thương và xử lý một số bất thường trong khớp nếu có chỉ định. Việc xử lý cụ thể phụ thuộc vào vị trí, độ sâu, độ rộng, độ ổn định của tổn thương và kế hoạch phẫu thuật tổng thể.
Vai trò của MRI và nội soi trong đánh giá sụn
MRI nhạy với sụn có thể cung cấp thông tin về vị trí, kích thước và mức độ tổn thương sụn trước phẫu thuật [2][4]. MRI cũng là phương tiện đã được sử dụng để đánh giá tổn thương sụn chêm, dây chằng và sụn khớp [3]. Vì vậy, MRI có thể hữu ích khi cần khảo sát trước mổ hoặc khi triệu chứng và X-quang chưa giải thích đầy đủ tình trạng khớp.
Tuy nhiên, trong quy trình được mô tả bởi các tác giả về đục xương quanh gối, MRI không nhất thiết bắt buộc vì họ thực hiện nội soi chẩn đoán trước khi đục xương để đánh giá và ghi nhận trực tiếp tình trạng sụn [1][3]. Ở một số tổn thương sụn, phân loại xác định thường cần nội soi, dù MRI chuyên biệt cho sụn có thể cung cấp thông tin có giá trị về kích thước và mức độ tổn thương trước mổ [4]. Điều này cho thấy MRI và nội soi có thể bổ sung cho nhau, thay vì mặc định một phương tiện thay thế hoàn toàn phương tiện còn lại.
Người bệnh nên trao đổi gì trước phẫu thuật?
Trước khi quyết định đục xương chỉnh trục, người bệnh nên hỏi bác sĩ về:
- Mục tiêu của phẫu thuật và trục chi cần được điều chỉnh.
- Tình trạng sụn ở từng khoang khớp và mức độ tổn thương sụn chêm.
- Vai trò của X-quang chịu lực, phim Rosenberg hoặc MRI trong trường hợp cụ thể.
- Nội soi sẽ chỉ dùng để đánh giá hay có thể kết hợp xử lý tổn thương trong cùng cuộc mổ.
- Những yếu tố có thể làm thay đổi kế hoạch phẫu thuật sau khi kiểm tra trực tiếp trong khớp.
Khám lâm sàng trước mổ vẫn cần đánh giá tầm vận động, độ vững dây chằng, da và mô mềm; nội soi không thay thế toàn bộ các bước thăm khám và lập kế hoạch hình ảnh học [1].
Kết luận
Nội soi khớp gối trước đục xương chỉnh trục có thể cung cấp thông tin trực tiếp về sụn khớp, sụn chêm và tình trạng các khoang khớp. Kết quả nội soi giúp bác sĩ hoàn thiện đánh giá tổn thương, cân nhắc xử lý các vạt sụn không ổn định hoặc rách sụn chêm có ý nghĩa cơ học khi phù hợp. MRI và X-quang chịu lực vẫn có vai trò riêng trong khảo sát và lập kế hoạch; lựa chọn thăm dò nào phụ thuộc vào từng người bệnh và quy trình của ê-kíp phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo
- [1] Osteotomies around the Knee, 1st Edition, 2008, trang 114
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2752
- [3] Osteotomies around the Knee, 1st Edition, 2008, trang 39
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2752
- [5] Osteotomies around the Knee, 1st Edition, 2008, trang 39
- [6] Osteotomies around the Knee, 1st Edition, 2008, trang 39