Thời điểm phẫu thuật dính ngón tay bẩm sinh không giống nhau ở mọi trẻ. Một số trường hợp nên tách ngón trong giai đoạn 6–12 tháng để hạn chế biến dạng do các ngón phát triển không đều; những trường hợp khác có thể chờ đến 18 tháng hoặc lâu hơn nhằm giảm nguy cơ co rút và sự dịch chuyển của kẽ ngón sau mổ.[1][2]
Vì vậy, tuổi của trẻ chỉ là một phần của quyết định. Vị trí ngón bị dính, mức độ dính, chênh lệch chiều dài giữa các ngón và số lượng ngón liên quan đều có ý nghĩa đối với việc lựa chọn thời điểm.[1][3][4]
Dính ngón tay bẩm sinh là gì?
Dính ngón tay, còn gọi là dính kẽ ngón, hình thành khi các ngón không tách hoàn toàn trong quá trình phát triển phôi. Đây là dị tật bẩm sinh thường gặp nhất ở bàn tay, với tần suất được tài liệu ghi nhận khoảng 1 trường hợp trên 2.000–3.000 trẻ sinh ra.[2]
Dị tật được phân loại theo hai nhóm đặc điểm chính:
- Dính hoàn toàn hoặc không hoàn toàn: dính hoàn toàn kéo dài từ kẽ ngón đến đầu ngón; dính không hoàn toàn kết thúc trước đầu ngón.
- Dính đơn giản hoặc phức tạp: dính đơn giản chỉ có da hoặc mô mềm nối hai ngón; dính phức tạp có thành phần xương chung giữa các ngón.[3]
Những đặc điểm này giúp giải thích vì sao hai trẻ cùng tuổi nhưng có thể được đề xuất lịch phẫu thuật khác nhau.
Thời điểm phẫu thuật dính ngón tay bẩm sinh
Khi nào thường cân nhắc mổ sớm từ 6–12 tháng?
Các ngón ở rìa bàn tay thường được tách sớm hơn ngón trung tâm. Khuyến nghị tổng quát trong tài liệu là phẫu thuật ngón biên ở khoảng 6–12 tháng tuổi, do sự phát triển không đồng đều giữa hai ngón có thể dẫn đến biến dạng góc.[2]
Phẫu thuật sớm đặc biệt được chỉ định khi:
- Dính giữa ngón cái và ngón trỏ.
- Dính giữa ngón áp út và ngón út.
- Hai ngón có kích thước khác nhau và bị dính hoàn toàn, dù thuộc dạng đơn giản hay phức tạp.[1]
Trong các tình huống này, chênh lệch chiều dài làm tăng nguy cơ ngón phát triển lệch góc. Dính hoàn toàn giữa hai ngón không bằng nhau còn có thể dẫn đến biến dạng xoay hoặc gấp. Các biến dạng đó khó sửa chữa, nên mục tiêu phòng ngừa được ưu tiên hơn nguy cơ hình dạng kẽ ngón kém tối ưu khi mổ sớm.[1]
Khi nào có thể chờ đến ít nhất 18 tháng?
Đối với các ngón trung tâm, khuyến nghị khái quát là tách ngón trong khoảng 12–18 tháng thay vì 6–12 tháng như ngón biên.[2][3] Tài liệu chi tiết hơn cho biết nếu dính ở kẽ ngón thứ hai hoặc thứ ba và các ngón liên quan không có thêm biến dạng, phẫu thuật nên được trì hoãn cho đến khi trẻ ít nhất 18 tháng tuổi.[1]
Kết quả ở trẻ trên 18 tháng được ghi nhận tốt hơn, đặc biệt về hình dạng cuối cùng của kẽ ngón. Nếu mổ ở tuổi nhỏ hơn, kẽ ngón có xu hướng dịch chuyển về phía đầu ngón và phần mép kẽ có thể co rút.[1]
Vì sao không có một “tuổi vàng” cho mọi trẻ?
Việc lựa chọn thời điểm là sự cân bằng giữa hai nhóm nguy cơ:
- Mổ quá muộn trong trường hợp hai ngón chênh lệch chiều dài: có thể tạo điều kiện cho biến dạng góc, xoay hoặc gấp phát triển.[1]
- Mổ quá sớm khi không có nguy cơ biến dạng đáng kể: có thể làm tăng xu hướng kẽ ngón dịch chuyển ra xa và co rút sau phẫu thuật.[1]
Do đó, mốc 6–12 tháng, 12–18 tháng hoặc từ 18 tháng trở lên cần được hiểu là các định hướng gắn với từng dạng dính ngón, không phải lịch áp dụng đồng loạt.
Nếu trẻ bị dính nhiều ngón thì sao?
Khi nhiều ngón cùng bị dính, các ngón ở rìa bàn tay nên được tách trước. Những lần tách tiếp theo được thực hiện sau khoảng chờ 6 tháng. Tài liệu cũng chống chỉ định tách đồng thời cả phía quay và phía trụ của cùng một ngón vì có thể đe dọa khả năng sống của ngón.[4]
Điều này có nghĩa là trẻ bị dính nhiều ngón có thể cần kế hoạch phẫu thuật theo từng giai đoạn, thay vì tách tất cả trong một lần.[4]
Thông tin cha mẹ nên làm rõ trước khi chọn thời điểm
Dựa trên các yếu tố quyết định thời điểm nêu trong tài liệu, cha mẹ nên trao đổi để xác định:
- Trẻ bị dính ngón biên hay ngón trung tâm?
- Dính hoàn toàn hay không hoàn toàn?
- Dính đơn giản chỉ liên quan mô mềm hay dính phức tạp có thành phần xương chung?
- Hai ngón có chênh lệch kích thước rõ rệt không?
- Có bao nhiêu ngón liên quan và có cần chia thành nhiều lần phẫu thuật không?[1][3][4]
Kết luận
Phẫu thuật dính ngón tay bẩm sinh thường được cân nhắc sớm ở 6–12 tháng đối với ngón biên hoặc các ngón dính hoàn toàn có chiều dài khác nhau. Với dính ngón trung tâm không kèm biến dạng, có thể trì hoãn đến khoảng 18 tháng hoặc lâu hơn. Nếu nhiều ngón cùng bị dính, việc tách ngón thường được chia thành các giai đoạn cách nhau khoảng 6 tháng.[1][2][4]
Các tài liệu được cung cấp chủ yếu hỗ trợ nguyên tắc lựa chọn thời điểm; chúng không đủ để xác định ngày mổ cụ thể cho từng trẻ hoặc bao quát toàn bộ quá trình chuẩn bị, kỹ thuật và chăm sóc sau phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4664
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4663
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4663
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4664