U cuộn mạch dưới móng tay là một tổn thương hiếm gặp nhưng có thể gây đau rất dữ dội dù kích thước chỉ vài milimét. Vị trí dưới móng ngón tay là nơi xuất hiện điển hình; người bệnh thường có điểm đau khu trú rõ, tăng nhạy cảm và khó chịu khi gặp lạnh. Do khối u nhỏ, móng đôi khi gần như bình thường nên việc nhận biết có thể bị chậm trễ.[2][5]
U cuộn mạch dưới móng tay là gì?
Thể cuộn mạch là một cấu trúc thần kinh – cơ – động mạch chuyên biệt nằm trong lớp bì, có vai trò điều hòa dòng máu qua da và góp phần kiểm soát nhiệt độ da. Sự tăng sinh của thể cuộn mạch hoặc thành phần của cấu trúc này có thể hình thành u cuộn mạch.[7]
Khối u có thể xuất hiện ở bất kỳ nơi nào có thể cuộn mạch, nhưng da và mô dưới da của bàn tay, bàn chân là những vị trí thường gặp. Vùng dưới móng ngón tay đặc biệt điển hình, nhất là ở phụ nữ.[2] Một tài liệu về u bàn tay ghi nhận khoảng 75% tổn thương nằm dưới móng và phần lớn người bệnh là nữ.[3]
Đa số u cuộn mạch có đường kính dưới 1 cm, nhiều trường hợp chỉ vài milimét.[5] Chính kích thước nhỏ và vị trí nằm khuất dưới bản móng khiến khối u không phải lúc nào cũng quan sát hoặc sờ thấy rõ.
Dấu hiệu đặc trưng của u cuộn mạch dưới móng tay
Ba biểu hiện nổi bật là đau, nhạy cảm với lạnh và đau chói tại một điểm.[3] Các dấu hiệu có thể gồm:
- Đau khu trú dữ dội: người bệnh có thể xác định một điểm đau rất nhỏ dưới móng. Ấn trực tiếp bằng một vật nhỏ, chắc lên đúng vị trí có thể gây đau dữ dội, trong khi ấn lệch sang bên lại không gây mức đau tương tự. Đây là cơ sở của nghiệm pháp Love.[3]
- Đau tăng khi gặp lạnh: ngâm ngón tay bị ảnh hưởng trong nước đá có thể làm cảm giác khó chịu tăng lên.[5]
- Đổi màu dưới móng: khi nhìn thấy được, tổn thương thường biểu hiện dưới dạng một vùng nhỏ màu đỏ xanh hoặc ánh xanh nhạt.[1][2]
- Móng có thể vẫn gần như bình thường: ngoài thay đổi màu nhẹ phía trên khối u, hình dạng móng có thể không có bất thường rõ rệt.[1]
Một dấu hiệu lâm sàng khác là điểm đau có thể tạm mất khi chi bị thiếu máu do garô, được gọi là nghiệm pháp Hildreth.[5] Đây là nghiệm pháp chuyên môn, không nên tự thực hiện tại nhà.
Chẩn đoán u cuộn mạch dưới móng tay
Chẩn đoán trước hết dựa trên vị trí đau, mức độ đau khu trú, nhạy lạnh và quan sát vùng đổi màu dưới móng. Tuy nhiên, do tổn thương hiếm và rất nhỏ, nguyên nhân đau có thể không được nhận ra ngay.[2]
Chụp X-quang
X-quang có thể cho thấy vùng lõm hoặc khuyết ở vỏ đốt xa của ngón tay.[4] Khi xuất hiện tổn thương vỏ xương hình bán cầu tương ứng với vị trí khối u, đây là dấu hiệu rất đặc trưng cho u cuộn mạch.[1] Dù vậy, tài liệu chỉ mô tả dấu hiệu này là “có thể” xuất hiện, vì thế không nhìn thấy bất thường trên X-quang không đủ để loại trừ bệnh.
Chụp cộng hưởng từ
MRI từ trường cao có thể hỗ trợ phát hiện tổn thương. Hình ảnh kinh điển là tín hiệu thấp trên T1 và cao trên T2, nhưng đặc điểm này không tự nó xác định chẩn đoán.[5] MRI cũng có thể âm tính giả, đặc biệt khi khối u quá nhỏ, nằm ở vị trí không điển hình, có mô bệnh học khác thường hoặc không được nghi ngờ từ đầu; tài liệu ghi nhận tỷ lệ âm tính giả có thể là 33%.[8]
Điều trị u cuộn mạch dưới móng tay như thế nào?
Phẫu thuật cắt bỏ khối u là phương pháp điều trị được lựa chọn. Với tổn thương dưới móng, bác sĩ có thể lấy phần bản móng phía trên vùng đau để tiếp cận, sau đó cắt bỏ mô liên quan cùng một viền mô có vẻ bình thường.[1] Một tài liệu khác mô tả cắt bỏ theo bờ khối u là phương pháp điều trị đối với u cuộn mạch.[6]
Phẫu thuật tại vùng quanh móng hoặc dưới móng đòi hỏi khả năng quan sát tốt; kính phóng đại và ánh sáng cường độ cao có thể hỗ trợ quá trình cắt bỏ.[1] Sau mổ, móng mọc lại có thể có hình dạng bình thường, nhưng kết quả về hình thức móng không hoàn toàn dự đoán được.[1]
Bảng tổng hợp về u lành tính bàn tay ghi nhận tỷ lệ tái phát sau cắt bỏ từ 1% đến 18%.[4] Vì vậy, đau khu trú hoặc nhạy lạnh xuất hiện trở lại sau điều trị là thông tin cần được trao đổi với bác sĩ để đánh giá thêm.
Khi nào nên đi khám?
Nên được đánh giá chuyên khoa khi có đau chói kéo dài tại một điểm dưới móng, đặc biệt nếu đau tăng khi trời lạnh hoặc đi kèm vùng đổi màu đỏ xanh. Móng nhìn bình thường không loại trừ tổn thương, và MRI cũng có thể bỏ sót một số khối u nhỏ.[1][8]
Tóm lại, u cuộn mạch dưới móng tay thường rất nhỏ nhưng có kiểu đau khá đặc trưng. Nhận diện đúng điểm đau, tình trạng nhạy lạnh, thay đổi màu dưới móng và phối hợp hình ảnh học giúp định hướng chẩn đoán; cắt bỏ khối u là phương pháp điều trị chính được mô tả trong tài liệu.[3][5][6]
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4990
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 1265
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4541
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4535
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4542
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 1265
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4541
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4542