Gãy lún đốt sống do loãng xương có thể gây đau kéo dài và ảnh hưởng khả năng vận động. Trong một số trường hợp được lựa chọn phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc bơm xi măng sinh học đốt sống, thường là bơm polymethylmethacrylate (PMMA) qua đường qua da, nhằm làm vững thân đốt sống. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn áp dụng cho mọi người bệnh và cần được đánh giá kỹ bằng thăm khám cùng hình ảnh học.
Bơm xi măng sinh học đốt sống là gì?
Vertebroplasty, thường được gọi là bơm xi măng vào thân đốt sống, là kỹ thuật đưa PMMA trực tiếp qua cuống sống vào thân đốt sống bị xẹp. Mục tiêu của kỹ thuật là làm vững thân đốt sống và duy trì chiều cao còn lại của thân đốt sống [2]. Trong tài liệu, PMMA được mô tả là vật liệu xi măng được bơm qua đường qua da; vì vậy, cách gọi “xi măng sinh học” trong thực hành cần được hiểu cụ thể theo loại vật liệu mà cơ sở điều trị sử dụng.
Một kỹ thuật khác là kyphoplasty, hay tạo hình thân đốt sống bằng bóng. Trước khi bơm PMMA, bác sĩ sử dụng bóng để mở rộng phần thân đốt sống bị lún, sau đó mới đưa xi măng vào [2]. Như vậy, điểm khác biệt chính là vertebroplasty bơm xi măng trực tiếp, còn kyphoplasty có thêm bước sử dụng bóng nhằm tái lập chiều cao thân đốt sống.
Khi nào có thể cân nhắc điều trị?
Nguồn tài liệu nêu chỉ định của vertebroplasty hoặc kyphoplasty ở người bệnh có gãy lún thân đốt sống ổn định, chức năng thần kinh bình thường nhưng vẫn đau dai dẳng [2]. Điều này cho thấy quyết định can thiệp không chỉ dựa vào việc có hình ảnh xẹp đốt sống, mà còn phụ thuộc vào tính ổn định của tổn thương, tình trạng thần kinh và mức độ đau.
- Gãy lún ổn định: tổn thương cần được bác sĩ đánh giá là không có dấu hiệu mất vững đáng kể.
- Không có bất thường thần kinh: người bệnh không thuộc nhóm có biểu hiện tổn thương thần kinh cần giải ép hoặc tái tạo cột sống.
- Đau vẫn dai dẳng: triệu chứng đau là yếu tố quan trọng trong cân nhắc điều trị, thay vì chỉ dựa trên kết quả chụp phim.
Tài liệu cũng cho biết các thủ thuật này thường được cân nhắc ở người bệnh không thể trải qua phẫu thuật lớn hoặc trong mục đích giảm nhẹ [2]. Tuy nhiên, nội dung nguồn không cung cấp tiêu chí chi tiết về thời điểm can thiệp, loại thuốc điều trị loãng xương, chương trình phục hồi chức năng hoặc kết quả dài hạn. Những yếu tố đó cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá riêng cho từng trường hợp.
Không phải mọi gãy lún đều chỉ cần bơm xi măng
Gãy đốt sống do loãng xương có thể có mức độ tổn thương rất khác nhau. Một trường hợp gãy burst vùng bản lề ngực–thắt lưng, kèm hoại tử vô mạch, gù khu trú, hẹp ống sống và tổn thương thần kinh, đã được điều trị bằng phẫu thuật giải ép, tái tạo cột trước, cố định phía sau và tăng cường xi măng cho các vít [1]. Đây là ví dụ cho thấy khi tổn thương không ổn định hoặc có chèn ép thần kinh, bơm xi măng đơn thuần không thể được xem là phương án thay thế cho đánh giá và phẫu thuật tái tạo cần thiết.
Trong xương loãng, việc tăng cường xi măng cho vít có thể được sử dụng như một phần của cấu hình cố định để giảm nguy cơ thất bại của hệ thống, đồng thời hỗ trợ cột trước trong những ca phức tạp [1][3]. Cách điều trị này khác với vertebroplasty hoặc kyphoplasty đơn thuần và thường thuộc phạm vi phẫu thuật cột sống chuyên sâu.
Nguy cơ và những điểm cần trao đổi trước thủ thuật
Một biến chứng đáng lưu ý là xi măng có thể thoát ra quanh các cấu trúc thần kinh, từ đó gây tổn thương thần kinh [2]. Vì vậy, thủ thuật cần được cân nhắc thận trọng về lợi ích và nguy cơ, thay vì xem là một biện pháp đơn giản hoặc phù hợp cho tất cả trường hợp.
Trước khi quyết định, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về:
- Đốt sống bị gãy có ổn định hay không.
- Có dấu hiệu chèn ép tủy sống, rễ thần kinh hoặc bất thường thần kinh hay không.
- Mục tiêu của thủ thuật là làm vững thân đốt sống, cải thiện chiều cao hay giảm đau.
- Nguy cơ rò rỉ xi măng và các lựa chọn điều trị khác trong trường hợp cụ thể.
Kết luận
Bơm xi măng sinh học đốt sống, tương ứng với vertebroplasty bằng PMMA trong nguồn tài liệu, có thể được cân nhắc ở gãy lún đốt sống ổn định, đau dai dẳng và chức năng thần kinh bình thường [2]. Kyphoplasty bổ sung bước dùng bóng trước khi bơm xi măng nhằm tái lập chiều cao thân đốt sống [2]. Ngược lại, tổn thương mất vững, biến dạng nặng hoặc có chèn ép thần kinh có thể cần phẫu thuật giải ép và cố định phức tạp hơn [1]. Người bệnh nên được đánh giá trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa cột sống trước khi lựa chọn phương án điều trị.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2261
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 893
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 2261