Chỉ định phẫu thuật thay khớp khuỷu tay cho viêm khớp dạng thấp
Đối với bệnh nhân viêm khớp dạng thấp (RA) có tổn thương sụn và xương dưới sụn trung đến nặng, phẫu thuật thay khớp toàn phần là phương pháp điều trị đã được mở rộng đáng kể. Mục tiêu chính của can thiệp này là giảm đau và cải thiện chức năng trong hầu hết các khớp [1]. Các chỉ định chính cho phẫu thuật thay khớp khuỷu tay bao gồm đau đớn không kiểm soát và/hoặc mất ổn định khớp, đặc biệt khi có biến dạng và rối loạn chức năng mà không còn đau (điều này trái ngược với trường hợp chỉ có biến dạng nhưng không đau) [3].
Đối tượng bệnh nhân lý tưởng
Bệnh nhân phù hợp nhất để thực hiện thay khớp khuỷu toàn phần là người bị viêm khớp dạng thấp gây đau đớn nghiêm trọng và làm suy giảm chức năng, kèm theo kiến trúc khớp đã thay đổi [3]. Tuy nhiên, quyết định tiến hành phẫu thuật phải được cân nhắc thận trọng do tỷ lệ biến chứng rất cao ở các bệnh nhân trẻ hơn, đặc biệt là những người dưới 50 tuổi [2].
Tỷ lệ thành công và sự khác biệt so với các nguyên nhân khác
Kết quả phẫu thuật thay khớp khuỷu tay cho viêm khớp dạng thấp trung bình đạt khoảng 90% hài lòng, đây là mức độ tốt nhất khi so sánh với các trường hợp thay khớp do biến chứng sau chấn thương [6]. Một nghiên cứu dài hạn (10-20 năm) về thiết bị bán giới hạn và không giới hạn đã ghi nhận tỷ lệ sống sót trung bình ở 75%, nhưng con số này giảm xuống còn 61% sau 20 năm nếu tính cả các thiết kế cổ điển [6]. Nếu loại bỏ các báo cáo từ các thiết kế có khớp (hinged), tỷ lệ kết quả hài lòng đạt gần 90% [6].
Phẫu thuật cứu cánh và hạn chế của kỹ thuật mở
Khi phẫu thuật thay khớp thất bại, nó trở thành một thủ tục cứu cánh. Các tiến bộ trong thiết kế implant và kỹ thuật cố định bằng xi măng đã giúp giảm thiểu sự lỏng lẻo của implant [2]. Phẫu thuật tái tạo khuỷu tay là lựa chọn vượt trội về chức năng so với cắt bỏ xương (resection arthroplasty) khi thành công [2]. Tuy nhiên, phẫu thuật sửa chữa cho khớp khuỷu có thể cực kỳ khó khăn do sẹo, co rút và chất lượng xương kém ở bệnh nhân RA [7].
Yếu tố nguy cơ và biến chứng
Tỷ lệ biến chứng sau thay khớp toàn phần trong bệnh nhân viêm khớp dạng thấp thường cao hơn so với bệnh nhân viêm xương khớp do các yếu tố như lành thương kém, nhiễm trùng sâu (4,1% nhiễm trùng muộn), co cứng gập mạnh, lỏng lẻo khớp nặng, loãng xương nghiêm trọng và sự tham gia của nhiều khớp khác hạn chế phục hồi chức năng [8]. Một số lý thuyết cho rằng vai trò của corticosteroid có thể chịu trách nhiệm về các biến chứng vết thương và nhiễm trùng hơn là quá trình bệnh tự nó [8].
Thiết kế implant và kỹ thuật phẫu thuật
Tùy chọn phẫu thuật bao gồm cả kỹ thuật nội soi và mở, mặc dù với kỹ thuật hiện tại, phẫu thuật synovectomy mở được thực hiện ít hơn do sự sẵn có của kỹ thuật nội soi [5]. Đối với các thiết bị thay khớp, ưu tiên lựa chọn implant là bảo tồn tối đa khối lượng xương, đảm bảo cố định ổn định lâu dài, có khớp hoạt động bền vững và cả植入 cũng như sửa chữa tương đối đơn giản [2].
Thiết kế implant cho phép chuyển động valgus, varus và quay tại điểm ghép nối của thiết bị bán giới hạn giúp tiêu tán lực ở khuỷu tay [2]. Sử dụng một cánh ngắn trên thân xương đùi (ít hơn một phần tư chiều dài thân) đã được liên kết với hiện tượng lỏng lẻo [7]. Ngoài ra, các nghiên cứu hệ thống cho thấy phẫu thuật cắt bỏ và làm sạch (debridement) mở hoặc nội soi có thể cải thiện góc gập và duỗi, đồng thời giảm điểm số Mayo Elbow Performance Score với tỷ lệ biến chứng thấp [4].
Kết luận
Phẫu thuật thay khớp khuỷu tay toàn phần là một phương pháp hiệu quả để quản lý đau đớn và cải thiện chức năng cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấo có tổn thương khớp nặng. Mặc dù kết quả trung bình rất tốt (khoảng 90% hài lòng), các bác sĩ cần thận trọng trong việc lựa chọn bệnh nhân, đặc biệt là những người trẻ tuổi và hoạt động cao, để giảm thiểu nguy cơ lỏng lẻo implant và biến chứng lâu dài [2].
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 599
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 817
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 810
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 801
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 599
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 817
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 817
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 603