Phẫu thuật nội soi khớp thường được lựa chọn vì cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp cấu trúc bên trong khớp qua các cổng nhỏ, đồng thời hạn chế mức độ can thiệp lên mô mềm xung quanh. Tuy nhiên, ưu điểm cụ thể còn phụ thuộc vào khớp bị tổn thương, loại bệnh lý, mức độ tổn thương và mục tiêu cố định hoặc sửa chữa. Các tài liệu được cung cấp chủ yếu đề cập đến vai, gối và một số tình huống cố định xương bánh chè, vì vậy không nên áp dụng kết luận cho mọi loại phẫu thuật nội soi.
Phẫu thuật nội soi khớp có những ưu điểm gì?
1. Vết mổ nhỏ và ít bóc tách mô mềm hơn
Trong sửa chữa gân chóp xoay ở vai, các ưu điểm được nêu gồm đường rạch nhỏ hơn, ít bóc tách mô mềm hơn và không cần tách cơ delta như một số cách tiếp cận mổ mở.[1] Về mặt kỹ thuật, điều này giúp phẫu thuật tiếp cận vùng tổn thương qua các cổng nội soi thay vì phải mở rộng để bộc lộ toàn bộ khu vực cần sửa chữa.
Với một số trường hợp gãy xương bánh chè được cố định qua kỹ thuật ít xâm lấn có hỗ trợ nội soi, lợi ích lý thuyết cũng bao gồm hạn chế bóc tách và lột mô mềm.[2] Dù vậy, đây là lợi ích mang tính định hướng kỹ thuật, không đồng nghĩa mọi ca đều có kết quả tốt hơn mổ mở.
2. Quan sát trực tiếp mặt khớp và phát hiện tổn thương phối hợp
Nội soi cho phép kiểm tra trực tiếp khoang khớp và xử trí các tổn thương nằm trong khớp trong cùng cuộc mổ. Ở bệnh lý gân chóp xoay, kỹ thuật này có thể giúp đánh giá kích thước vết rách, chất lượng và độ di động của gân, cũng như vị trí đặt neo khâu.[1] Tài liệu khác cũng ghi nhận rằng khi tiếp cận nội soi, bác sĩ có thể xác nhận kích thước rách và xử lý bệnh lý trong khớp đi kèm.[5]
Trong cố định gãy xương bánh chè, nội soi hỗ trợ quan sát trực tiếp bề mặt sụn khớp trong quá trình nắn chỉnh và giúp nhận diện một số tổn thương trong khớp phối hợp, chẳng hạn tổn thương xương-sụn.[2] Đây là điểm khác biệt quan trọng so với cách tiếp cận chỉ dựa vào bộc lộ mặt trước bằng mổ mở.
3. Có thể giảm nguy cơ cứng khớp trong một số bối cảnh
Một đoạn tài liệu về cứng khớp gối sau chấn thương cho biết tình trạng xơ hóa khớp thường gặp hơn sau các thủ thuật trong khớp bằng đường mổ mở so với thủ thuật nội soi.[3] Tài liệu cũng nêu rằng nội soi giải phóng dính có thể được thực hiện đơn độc hoặc phối hợp với một đường mổ mở để hỗ trợ khôi phục tầm vận động.[8]
Điều này không có nghĩa nội soi luôn ngăn ngừa được cứng khớp. Nguyên nhân gây hạn chế vận động có thể nằm trong khớp, ở phần mềm quanh khớp hoặc do cản trở xương; vì vậy, lựa chọn kỹ thuật cần dựa trên nguyên nhân cụ thể.[7]
Ưu điểm của nội soi không đồng nghĩa kết quả luôn tốt hơn
Đây là điểm người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi so sánh nội soi với mổ mở. Trong một phân tích gộp các thử nghiệm ngẫu nhiên so sánh sửa chữa gân chóp xoay bằng nội soi với kỹ thuật mini-open, tài liệu không ghi nhận khác biệt về thời gian phẫu thuật, điểm chức năng, điểm đau VAS hoặc kết quả chức năng.[1] Vì vậy, lợi thế của nội soi ở nhóm này chủ yếu nằm ở khả năng quan sát tổn thương, xử lý bệnh lý trong khớp và giảm can thiệp mô mềm, chứ không thể khẳng định chắc chắn sẽ tạo ra kết quả chức năng vượt trội.
Ở gãy xương bánh chè, một nghiên cứu ngẫu nhiên gồm 53 người bệnh được trích dẫn trong tài liệu cho thấy kỹ thuật cố định qua da có hỗ trợ nội soi có thời gian mổ ngắn hơn, ít đau và ít biến chứng hơn, đồng thời điểm chức năng sau một năm được cải thiện. Tuy nhiên, đến thời điểm hai năm, điểm kết quả lâm sàng giữa hai nhóm không khác biệt có ý nghĩa thống kê.[6] Tài liệu cũng cảnh báo nội soi có thể gặp tình trạng dịch thoát ra ngoài và hạn chế khả năng sửa chữa các cấu trúc giữ bánh chè.[2]
Khi nào mổ mở vẫn có thể phù hợp?
- Khi cần nắn chỉnh giải phẫu chính xác, cố định vững hoặc sửa chữa rộng các cấu trúc quanh khớp.
- Khi tổn thương phức tạp không thể xử lý đầy đủ qua các cổng nội soi.
- Khi cần kết hợp nội soi và mổ mở để giải quyết nhiều tổn thương khác nhau trong cùng một cuộc mổ.
Ví dụ, tài liệu về gãy xương bánh chè nhấn mạnh rằng kỹ thuật hỗ trợ nội soi chỉ có thể giữ vai trò ở những trường hợp được chọn lọc và không thay thế các kỹ thuật mổ mở, vốn cho phép nắn chỉnh, cố định cứng cũng như sửa chữa mô giữ bánh chè và bộ máy duỗi.[2] Trong sửa chữa mất vững vai trước, mổ mở có ưu điểm về khả năng làm căng bao khớp và xử lý tình trạng bao khớp dư, dù có thể gây hạn chế vận động, đặc biệt là xoay ngoài.[4]
Kết luận
Ưu điểm của phẫu thuật nội soi khớp gồm đường mổ nhỏ, ít bóc tách mô mềm, bảo tồn cơ delta trong một số phẫu thuật vai, quan sát trực tiếp mặt khớp và khả năng xử lý tổn thương phối hợp. Tuy nhiên, lợi ích này phụ thuộc từng bệnh lý; một số nghiên cứu không cho thấy khác biệt rõ về kết quả chức năng so với mini-open, còn mổ mở vẫn cần thiết khi tổn thương phức tạp hoặc yêu cầu cố định, sửa chữa rộng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ chấn thương chỉnh hình về hình ảnh học, tổn thương thực tế và mục tiêu điều trị trước khi lựa chọn kỹ thuật.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2829
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3013
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 589
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 1275
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2829
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3013
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 589
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 589