Phẫu thuật nội soi điều trị trật khớp vai tái hồi là một lựa chọn thường được cân nhắc khi khớp vai tiếp tục mất vững sau các lần trật hoặc bán trật trước đó. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều phù hợp với kỹ thuật nội soi mô mềm. Tuổi, mức độ hoạt động, môn thể thao, số lần tái diễn và tình trạng mất xương ở ổ chảo hoặc chỏm xương cánh tay đều ảnh hưởng đến quyết định điều trị [3][8].
Vì sao trật khớp vai có thể tái hồi?
Sau trật khớp vai ra trước, các cấu trúc giữ vững phía trước của khớp có thể bị tổn thương, trong đó có tổn thương sụn viền kiểu Bankart. Nếu tình trạng mất vững tiếp diễn, những lần trật sau có thể làm tổn thương thêm các cấu trúc trong khớp và gây khuyết xương. Tài liệu ghi nhận người trẻ và vận động viên có nguy cơ tái mất vững cao hơn khi chỉ điều trị không phẫu thuật; trong một nghiên cứu được trích dẫn, tỷ lệ tái phát là 66% ở người dưới 20 tuổi và 82% ở vận động viên, so với 30% ở người không chơi thể thao [4].
Những con số này không có nghĩa mọi người trẻ hoặc mọi vận động viên đều phải mổ. Chúng cho thấy bác sĩ cần đánh giá nguy cơ cá thể hóa, thay vì chỉ dựa vào số tuổi hoặc một lần trật khớp đơn lẻ.
Phẫu thuật nội soi điều trị trật khớp vai tái hồi được cân nhắc khi nào?
Ở người đã bị tái diễn mất vững sau một đợt điều trị bảo tồn và phục hồi chức năng, phẫu thuật có thể được chỉ định để ổn định khớp vai [5][8]. Quyết định này thường dựa trên các yếu tố sau:
- Số lần trật hoặc bán trật: tái diễn là dấu hiệu quan trọng cho thấy tình trạng mất vững chưa được kiểm soát.
- Độ tuổi và mức độ hoạt động: người trẻ, vận động viên hoặc người tham gia thể thao đối kháng có thể có nguy cơ tái phát cao hơn nếu chỉ điều trị bảo tồn [3][4].
- Tổn thương sụn viền: cộng hưởng từ khớp, đặc biệt là MRA trong một số chỉ định, có thể hỗ trợ phát hiện tổn thương Bankart; nếu tổn thương này hiện diện ở nhóm bệnh nhân phù hợp, phẫu thuật ổn định khớp có thể được đề xuất [3].
- Mất xương: cần đánh giá kỹ phần xương bị thiếu ở ổ chảo, khuyết Hill-Sachs và mối tương quan “on-track” hay “off-track”. CT dựng hình 3D được xem là quan trọng trong đánh giá trước mổ [6][8].
Các kỹ thuật nội soi thường được xem xét
Khâu phục hồi sụn viền và bao khớp
Với mất vững phía trước và tình trạng mất xương không đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc sửa chữa sụn viền qua nội soi, thường được biết đến là khâu Bankart, kết hợp xử lý bao khớp khi cần. Tài liệu cho biết kết quả của phẫu thuật nội soi điều trị mất vững vai đã được cải thiện theo kinh nghiệm phẫu thuật và có thể tương đương, thậm chí vượt một số kỹ thuật mổ mở trong các nhóm bệnh nhân được lựa chọn [1].
Mục tiêu của thủ thuật là phục hồi cấu trúc mô mềm bị tổn thương và tạo lại sự ổn định của khớp. Tuy nhiên, kỹ thuật mô mềm có thể không phù hợp nếu tình trạng mất xương đáng kể hoặc có tổn thương xương phức tạp.
Kỹ thuật kết hợp hoặc chuyển xương
Khi có mất xương ổ chảo đáng kể, phẫu thuật nội soi đơn thuần có thể không phải lựa chọn tối ưu. Kỹ thuật Bankart–Bristow–Latarjet nội soi được mô tả như một phương án thay thế sửa chữa bao khớp–sụn viền ở bệnh nhân mất vững phía trước kèm mất xương ổ chảo đáng kể [2]. Ngoài ra, các thủ thuật chuyển mỏm quạ hoặc ghép xương có thể được cân nhắc trong điều trị mất vững phía trước, đặc biệt khi nguy cơ thất bại của sửa chữa mô mềm cao [5][6].
Ngưỡng mất xương để lựa chọn giữa ổn định nội soi và Latarjet mổ mở không nên áp dụng máy móc. Tài liệu nhấn mạnh cần xem xét mức độ hoạt động, môn thể thao va chạm hay không va chạm và kỳ vọng của người bệnh trong quá trình ra quyết định chung [8].
Đánh giá trước mổ và trao đổi với bác sĩ
Trước khi quyết định phẫu thuật, người bệnh cần được khám để xác định hướng mất vững, độ lỏng khớp, các tổn thương phối hợp và giới hạn vận động. Hình ảnh học có thể gồm MRI hoặc MRA để đánh giá mô mềm; CT dựng hình 3D đặc biệt hữu ích khi cần định lượng mất xương và đánh giá tổn thương Hill-Sachs [3][6][8].
Người bệnh nên trao đổi rõ với bác sĩ về:
- số lần trật hoặc bán trật và tình huống gây trật;
- mục tiêu quay lại công việc, tập luyện hoặc thi đấu;
- khả năng có mất xương hoặc tổn thương phối hợp;
- lựa chọn nội soi mô mềm, kỹ thuật có chuyển xương hay điều trị bảo tồn.
Phục hồi sau phẫu thuật cần được cá thể hóa
Phục hồi chức năng là một phần của quá trình ổn định khớp vai, nhưng các đoạn tài liệu được cung cấp không nêu một phác đồ thống nhất về thời gian bất động, tập vận động hay trở lại từng môn thể thao cho mọi kỹ thuật nội soi. Vì vậy, người bệnh không nên tự áp dụng mốc phục hồi của người khác. Chương trình cần được điều chỉnh theo loại tổn thương, phương pháp phẫu thuật, biên độ vận động, sức mạnh của vai phẫu thuật và vai đối bên. Một tài liệu ghi nhận việc trở lại thể thao sau ổn định vai cần dựa trên các tiêu chí về tầm vận động và sức mạnh so với bên đối diện [7].
Kết luận
Phẫu thuật nội soi điều trị trật khớp vai tái hồi có thể phù hợp với một số bệnh nhân, đặc biệt khi mất vững tái diễn và tổn thương mô mềm còn có thể sửa chữa qua nội soi. Tuy nhiên, mất xương ổ chảo, tổn thương Hill-Sachs, tính chất thể thao và kỳ vọng cá nhân có thể làm thay đổi lựa chọn kỹ thuật. Đánh giá bằng khám lâm sàng kết hợp hình ảnh học và trao đổi quyết định chung với bác sĩ chuyên khoa là cơ sở quan trọng để chọn hướng điều trị phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2914
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3178
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 1290
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 1275
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 1276
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2914
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3177
- [8] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 1290