Kỹ thuật nội soi gọt dũa mỏm vai (Acromioplasty)
Trong phẫu thuật chỉnh hình vai, nội soi gọt dũa mỏm vai là thủ thuật nhằm loại bỏ xương dư thừa gây cản trở cơ xoay trên. Theo tài liệu chuyên khoa, có hai phương pháp chính được áp dụng: phương pháp chock-block và kỹ thuật sử dụng búa nghiền (burr) [1]. Phương pháp chock-block của Sampson sử dụng búa qua cửa hậu để tạo bề mặt dưới trơn tru, trong khi các nhóm khác có thể bắt đầu bằng việc dùng acromionizer qua cửa bên để cắt phần trước của mỏm vai về phía đốt sống đòn [1].
Kỹ thuật thực hiện thường bao gồm việc đặt búa song song với bề mặt dưới của mỏm vai và di chuyển lên xuống để xác định lượng xương cần loại bỏ. Khi sử dụng búa 4mm, bác sĩ có thể đánh giá chính xác lượng mô xương sẽ được cắt [1]. Quá trình gọt dũa hướng từ trước ra sau, với mục tiêu cắt khoảng 5mm ở phần trước và làm tròn phần sau, chỉ loại bỏ tối thiểu xương cần thiết để bảo vệ cơ tam đầu [2].
Nếu có gai xương tại khớp mỏm đòn, búa hoặc dao cắt xương cũng được dùng để gọt bề mặt dưới của đốt sống đòn khoảng 8mm so với khớp, đảm bảo phẳng với mỏm vai mà không loại bỏ quá mức unless thực hiện phẫu thuật loại Mumford [5]. Cuối cùng, vùng khớp mỏm đòn thường được xử lý ở cuối thủ thuật do tính dễ chảy máu và giàu mạch máu [2].
Chỉ định phẫu thuật và hiệu quả điều trị
Sự can thiệp phẫu thuật như nội soi hoặc mở acromioplasty chỉ được xem xét khi hội chứng bị đè nén liên quan đến đau đớn đã không cải thiện sau các liệu pháp bảo tồn toàn diện [3]. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nhiều nghiên cứu hệ thống và tổng hợp đã không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa phẫu thuật và phục hồi chức năng về đau đớn, khả năng hoạt động và thời gian hồi phục trong dài hạn [8].
Để phẫu thuật thành công, hội chứng bị đè nén phải là nguyên nhân gây ra cơn đau; do đó, tiền sử bệnh lý và khám lâm sàng kỹ lưỡng là bắt buộc để loại trừ các chẩn đoán khác như viêm xương khớp khớp mỏm đòn, viêm khớp khớp vai dưới, bất ổn khớp ở vận động viên ném bóng hoặc xơ cứng dính [3]. Các dấu hiệu dương tính trong kiểm tra Hawkins-Kennedy, Neer và Jobe cũng liên quan mật thiết đến mức độ cải thiện điểm Constant sau phẫu thuật [7].
Hiện nay có xu hướng giảm các ca chỉ thực hiện giải nén dưới mỏm vai đơn thuần mà không làm sửa rách cơ xoay trên, đặc biệt khi không có dấu hiệu tổn thương rõ ràng. Một thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng gần đây cho thấy tỷ lệ tái phẫu thuật cao hơn ở những bệnh nhân bị rách cơ xoay trên loại 2 hoặc 3 nếu không thực hiện acromioplasty [8].
Lưu ý quan trọng và giới hạn của tài liệu
Bài viết này tổng hợp thông tin dựa trên các đoạn trích từ sách Campbell’s Operative Orthopaedics 2026. Cần nhấn mạnh rằng phẫu thuật acromioplasty không phải là lựa chọn đầu tiên cho tất cả các trường hợp đau vai, và việc quyết định thực hiện phụ thuộc vào hình ảnh tiền lâm sàng và tình trạng khớp tại thời điểm mổ [4].
Tài liệu cung cấp chi tiết về công cụ sử dụng (búa, dao cắt xương, acromionizer) và quy trình phẫu thuật nhưng không bao quát mọi biến thể của điều trị hoặc các khía cạnh khác của chấn thương vai như gãy xương hay rách cơ lớn cần can thiệp phức tạp hơn [6]. Do đó, thông tin này mang tính chất tham khảo chuyên môn cho thủ thuật gọt dũa mỏm vai cụ thể.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3189
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3189
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2825
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3188
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3189
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 1184
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2825
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 2825