Nội soi tái tạo đa dây chằng khớp gối là một hướng điều trị được cân nhắc khi chấn thương trật khớp gối làm tổn thương đồng thời nhiều dây chằng. Đây là nhóm chấn thương phức tạp, thường liên quan đến lực tác động mạnh và có thể đi kèm tổn thương thần kinh, mạch máu, xương hoặc mô mềm. Vì vậy, lựa chọn thời điểm và chiến lược phẫu thuật cần được cá thể hóa bởi đội ngũ chấn thương chỉnh hình.
Nội soi tái tạo đa dây chằng khớp gối là gì?
Trật khớp gối thường được xem là dấu hiệu gợi ý tổn thương nhiều cấu trúc giữ vững khớp. Điều trị phẫu thuật có thể bao gồm khâu sửa dây chằng bị rách, tái tạo bằng mảnh ghép tự thân, đồng loại hoặc vật liệu tổng hợp, hoặc phối hợp các phương pháp này.[2] Trong đó, tái tạo dây chằng chéo trước (ACL) và dây chằng chéo sau (PCL) có thể được thực hiện với hỗ trợ nội soi; các kỹ thuật được mô tả gồm nhiều lựa chọn về mảnh ghép và phương pháp cố định.[7]
Mục tiêu của phẫu thuật không chỉ là làm khớp gối vững hơn mà còn phải cân bằng giữa độ vững và khả năng vận động. Tài liệu chuyên môn lưu ý rằng tình trạng lỏng khớp tồn dư hoặc cứng khớp sau tái tạo đa dây chằng vẫn thường gặp. Một khớp hơi lỏng nhưng còn di động có thể được dung nạp tốt hơn khớp quá vững nhưng bị xơ hóa gây hạn chế vận động.[1]
Khi nào có thể cân nhắc phẫu thuật?
Dữ liệu hiện có cho thấy điều trị phẫu thuật các tổn thương nhiều dây chằng nhìn chung có kết quả lâm sàng và chức năng tốt hơn điều trị không phẫu thuật trong các tổng quan và phân tích gộp được trích dẫn.[9] Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi người bệnh đều phải mổ ngay hoặc áp dụng cùng một kỹ thuật.
Phẫu thuật sớm hay trì hoãn?
Phẫu thuật sớm ngày càng được ủng hộ và có thể tạo cơ hội tốt để tối ưu kết quả sau chấn thương đa dây chằng.[2] Một số dữ liệu hạn chế cũng gợi ý can thiệp sớm có thể có lợi hơn, nhưng các tổn thương phối hợp có thể khiến phẫu thuật sớm không an toàn hoặc không phù hợp; trong những trường hợp phức tạp, trì hoãn phẫu thuật có thể là lựa chọn thích hợp.[6]
Quyết định thời điểm thường cần dựa trên tình trạng toàn thân, tổn thương mô mềm, tình trạng thần kinh-mạch máu, gãy xương kèm theo và khả năng kiểm soát vận động khớp. Chấn thương trật khớp gối năng lượng cao có thể đi kèm tổn thương ở đầu, ngực hoặc bụng, do đó đánh giá ban đầu cần có tính hệ thống và ưu tiên các vấn đề đe dọa tính mạng.[3]
Những nguy cơ cần biết sau tái tạo đa dây chằng
- Cứng khớp và xơ hóa: một nghiên cứu được trích dẫn ghi nhận tỷ lệ xơ hóa khớp là 21,5% ở người bệnh tổn thương nhiều dây chằng. Trật khớp gối và sửa hoặc tái tạo từ ba dây chằng trở lên là các yếu tố nguy cơ được đề cập.[1]
- Cốt hóa lạc chỗ: biến chứng này có thể xuất hiện sau chấn thương hoặc tái tạo đa dây chằng. Các nghiên cứu trong tài liệu ghi nhận tỷ lệ khoảng 30–37% ở một số nhóm bệnh nhân trật khớp gối; cốt hóa lạc chỗ có liên quan đến hạn chế tầm vận động, và tái tạo PCL được xác định là một yếu tố nguy cơ trong nhiều nghiên cứu.[5]
- Tổn thương thần kinh mác: liệt thần kinh mác hoàn toàn có khả năng hồi phục chức năng kém hơn liệt không hoàn toàn. Vì vậy, đánh giá và theo dõi thần kinh trước cũng như sau điều trị là một phần quan trọng của chăm sóc người bệnh.[8]
- Lỏng khớp tồn dư hoặc thoái hóa về sau: lỏng khớp và cứng khớp vẫn có thể tồn tại dù đã tái tạo. Tài liệu cũng cho biết hiện chưa có nghiên cứu dài hạn đủ để dự đoán chính xác nguy cơ viêm khớp sau trật khớp gối; tuy nhiên, nguy cơ thay đổi thoái hóa được xem là đáng lưu ý.[4]
Người bệnh nên trao đổi gì với bác sĩ?
Trước khi quyết định nội soi tái tạo đa dây chằng khớp gối, người bệnh nên hỏi rõ:
- Dây chằng nào bị tổn thương và có gãy xương, tổn thương thần kinh hoặc mạch máu kèm theo hay không?
- Mục tiêu của phẫu thuật là sửa dây chằng, tái tạo dây chằng hay phối hợp cả hai?
- Vì sao nên phẫu thuật sớm hoặc trì hoãn trong trường hợp cụ thể?
- Nguy cơ cứng khớp, cốt hóa lạc chỗ và lỏng khớp tồn dư được theo dõi như thế nào?
- Kế hoạch phục hồi vận động và các mốc đánh giá sau mổ ra sao?
Kết luận
Nội soi tái tạo đa dây chằng khớp gối có thể là một phần trong chiến lược điều trị chấn thương trật khớp gối, đặc biệt khi tổn thương liên quan đến ACL, PCL và các cấu trúc giữ vững khác. Bằng chứng được cung cấp ủng hộ vai trò của điều trị phẫu thuật ở nhiều trường hợp, nhưng chưa đủ để đưa ra một quy trình nội soi hoặc lịch mổ áp dụng cho tất cả người bệnh. Thời điểm phẫu thuật, loại mảnh ghép và trình tự tái tạo cần được quyết định sau khi đánh giá toàn diện tại cơ sở chấn thương chỉnh hình.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3089
- [2] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3090
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3038
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3089
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3089
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3090
- [7] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3090
- [8] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3037
- [9] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 3089