Phẫu thuật phục hồi cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp nặng
Đối với bệnh nhân viêm khớp dạng thấp (RA) nặng, đặc biệt là khi có biến dạng nghiêm trọng hoặc mất chức năng nắm bắt, phẫu thuật nhằm mục đích giảm đau và tạo ra một khớp ổn định là ưu tiên hàng đầu. Một vấn đề then chốt trong phẫu thuật chỉnh hình tay là sự tranh luận về việc lựa chọn giữa hợp nhất khớp (arthrodesis) và thay khớp (arthroplasty). Mặc dù các kỹ thuật thay khớp mới đã phát triển, bằng chứng hiện tại không hỗ trợ cho việc sử dụng rộng rãi phương pháp này so với hợp nhất khớp, đặc biệt ở bệnh nhân RA do tỷ lệ biến chứng muộn cao hơn [1].
Ưu tiên của phẫu thuật hợp nhất khớp (Arthrodesis)
Hợp nhất khớp là thủ thuật được chọn cho các trường hợp có biến dạng gập mạnh ở cổ tay và ngón tay, hoặc khi có nhiều đứt rách gân cần thiết để duy trì cân bằng cổ tay. Phương pháp này mang lại lợi ích đáng kể về độ ổn định và sự vắng mặt của đau đớn sau khi quá trình hợp nhất hoàn tất [2].
Đối với bệnh nhân cần các thủ thuật lớn trên cả hai bên, việc hợp nhất khớp ở một bên có thể cung cấp sự ổn định cần thiết, đặc biệt khi bệnh nhân phải sử dụng gậy chống đi bộ. Trong những trường hợp này, phẫu thuật thay khớp có thể được thực hiện trên bên còn lại để duy trì chức năng [7].
Loại hình hợp nhất cổ tay và các biến thể
Nếu viêm khớp bị giới hạn ở khớp cổ-carpal và các khớp giữa-carpal được bảo tồn, một loại hợp nhất cổ tay một phần có thể hiệu quả bằng cách giảm đau, cải thiện ổn định và duy trì một ít chuyển động thông qua các khớp giữa-carpal [1].
Tuy nhiên, nếu toàn bộ khớp radiocarpal bị liên quan, hợp nhất radioscapholunate thường được ưu tiên. Đối với viêm khớp đơn thuần ở mặt lunate sau chấn thương dạng đinh, hợp nhất radiolunate có thể được thực hiện. Phương pháp này bảo tồn nhiều chuyển động hơn so với hợp nhất cổ tay toàn phần hoặc hợp nhất radioscapholunate nhưng chỉ áp dụng cho các chỉ định hẹp [1].
Đối với bệnh nhân trẻ, hoạt bát và có tổn thương không đối xứng nghiêm trọng, hợp nhất khớp vẫn là lựa chọn duy nhất khi có bất kỳ nghi ngờ rằng khớp đối diện cũng bị liên quan. Nếu có sự nghi ngờ này, hợp nhất khớp được chống chỉ định để tránh biến chứng ở khớp đối diện [4].
Phẫu thuật thay khớp: Những hạn chế và rủi ro
Mặc dù phẫu thuật thay khớp có thể giảm đau và tăng chuyển động trong một số trường hợp, tỷ lệ biến chứng muộn của phẫu thuật thay khớp cổ tay thường cao hơn so với hợp nhất khớp [2]. Các thiết kế thay khớp hiện tại vẫn đang phát triển, nhưng các kết quả chức năng và thời gian sống sót của chúng vẫn biến động [8].
Tỷ lệ biến chứng sau phẫu thuật thay khớp ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp có thể cao hơn so với bệnh nhân viêm xương khớp do: (1) quá trình lành thương kém của mô, (2) nguy cơ sâu, và các vấn đề khác liên quan đến chất lượng xương [5].
Bệnh nhân không phù hợp cho phẫu thuật thay khớp cổ tay toàn phần bao gồm: bất ổn định mãn tính, xương kém, nhiễm trùng trước đó, chức năng vận động hoặc thần kinh bị suy giảm, sử dụng gậy đi bộ hoặc nạng, và gân căng cơ duỗi cổ tay bị tổn thương [3].
Lựa chọn phẫu thuật cho các khớp khác
Đối với bất ổn định và biến dạng thoái hóa viêm khớp chỉ giới hạn ở khớp bán giữa-carpal (distal radioulnar joint), việc sử dụng một số cấy ghép có thể mang lại lợi ích. Ví dụ, cấy ghép Aptis-Scheker đã được báo cáo với tỷ lệ sống sót 5 năm là 96% trong các bệnh nhân có điều kiện khó khăn [3].
Mặc dù tỷ lệ sống sót trung hạn có vẻ thỏa mãn, những lo ngại vẫn tồn tại vì sự mờ nhạt của thân cây và các yếu tố khác khiến việc tái phẫu thuật không phải lúc nào cũng hiếm (tỷ lệ 30% cần tái phẫu thuật) [9]. Bệnh nhân nên được tư vấn về nhu cầu phẫu thuật tái tạo.
Đối với viêm khớp ngón tay, đặc biệt là ở khớp cơ-basal của ngón cái, các kỹ thuật nội soi đã được phát triển. Phẫu thuật loại bỏ phần lớn (hemitrapeziectomy) kết hợp với sửa đổi nang nhiệt cũng được tìm thấy cung cấp một lựa chọn xâm lấn tối thiểu cho bệnh nhân viêm khớp Eaton giai đoạn III, mang lại chức năng tăng lên và giảm đau sau 3 tháng [6].
Tóm lại, trong khi phẫu thuật thay khớp có thể là lựa chọn ban đầu để tránh sụp đổ của khớp đối diện, sự thận trọng trong việc lựa chọn bệnh nhân là bắt buộc. Hợp nhất khớp vẫn cung cấp một khớp không đau và ổn định, làm cho nó trở thành phương pháp cứu cánh (salvage procedure) đáng tin cậy khi các phương pháp điều trị khác thất bại [1].
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3724
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4436
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4440
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 603
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 603
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4427
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4436
- [8] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4440
- [9] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4440