Chấn thương gãy xương bả vai kèm đứt cơ dưới vai (rupture of the subscapularis) là một tình trạng phức tạp, thường xảy ra khi có lực kéo mạnh hoặc va đập trực tiếp vào vùng trước của khớp vai. Cơ dưới vai đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định khớp vai và giúp xoay người về phía sau; khi nó bị đứt, khả năng vận động sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Nguyên nhân và cơ chế tổn thương
Tổn thương này thường gặp ở nam giới từ độ tuổi 60 trở lên, nhưng cũng có thể xảy ra do chấn thương thể thao cường độ cao. Cơ chế gây đứt cơ dưới vai bao gồm lực co cơ mạnh trong khi khớp vai bị xoay ra ngoài quá mức hoặc va đập trực tiếp vào vùng trước của xương bả vai [1]. Các yếu tố nguy cơ bao gồm thoái hóa khớp, viêm gân và các bệnh lý liên quan đến cơ bắp làm giảm độ bền của mô mềm.
Kỹ thuật tiếp cận phẫu thuật
Để xử lý gãy xương bả vai hoặc đứt cơ dưới vai, bác sĩ thường sử dụng các kỹ thuật tiếp cận khác nhau. Một trong những phương pháp phổ biến là tiếp cận trước (anterior approach), nơi vết cắt được thực hiện dọc theo rìa trước của khớp acromioclavicular và phần ba bên ngoài của xương đòn [4].
Khi tiến hành phẫu thuật, việc tách cơ dưới vai khỏi xương bả vai cần rất cẩn thận để tránh tổn thương các mạch máu và dây thần kinh lân cận. Cụ thể, động mạch ngực-tá-cơ (thoracoacromial artery) và tĩnh mạch đầu (cephalic vein) nằm trong rãnh giữa cơ tam giác và cơ ngực lớn [3]. Nếu cần tiếp cận sâu hơn vào khớp vai để sửa chữa tổn thương, một kỹ thuật khác là cắt bỏ phần đỉnh của quá trình coracoid có thể hỗ trợ việc tiếp cận các cấu trúc sâu bên trong [3].
Phương pháp xử lý và tiên lượng
Trong trường hợp gãy xương bả vai kèm đứt cơ dưới vai, mục tiêu chính là khôi phục lại sự ổn định của khớp vai và chức năng vận động. Phẫu thuật sửa chữa thường bao gồm việc cố định bằng vít hoặc dây buộc để tái tạo liên kết giữa cơ và xương [1].
Tuy nhiên, tiên lượng sau phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Các tổn thương phức tạp hoặc gãy xương không thể khủy được có thể dẫn đến kết quả điều trị kém hơn, đòi hỏi các biện pháp can thiệp muộn hơn như thay thế khớp vai hoặc gắp xương [2]. Việc bảo tồn tối đa khối lượng xương và giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng là nguyên tắc hướng dẫn quan trọng trong quản lý các tổn thương này.
Việc hiểu rõ cơ chế tổn thương và áp dụng đúng kỹ thuật phẫu thuật là yếu tố then chốt để đạt được kết quả điều trị tốt nhất cho bệnh nhân bị chấn thương gãy xương bả vai kèm đứt cơ dưới vai. Các bác sĩ chỉnh hình cần đánh giá kỹ lưỡng từng ca cụ thể để lựa chọn phương án can thiệp phù hợp.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 114
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 5186
- [3] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 115
- [4] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 114