Chấn thương đụng dập móng tay có thể chỉ gây đau và bầm tím, nhưng cũng có thể làm tụ máu dưới móng, rách giường móng hoặc đi kèm gãy đốt xa ngón tay. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào màu sắc của móng; tình trạng bờ móng, mức độ đau và dấu hiệu tổn thương phần mềm cũng rất quan trọng.
Chấn thương đụng dập móng tay và tụ máu dưới móng là gì?
Tụ máu dưới móng là tình trạng máu tập trung bên dưới bản móng, thường xảy ra sau chấn thương [2]. Sau va đập hoặc kẹt ngón tay, máu có thể tạo vùng đỏ sẫm, tím hoặc đen dưới móng, kèm cảm giác đau do áp lực. Tuy nhiên, tổn thương nhìn thấy trên móng không phản ánh đầy đủ mức độ chấn thương bên dưới.
Ở trẻ em, tụ máu dưới móng chiếm hơn 50% bản móng làm tăng nghi ngờ có tổn thương xương hở và rách giường móng bị di lệch [4]. Các gãy đốt xa ở trẻ cũng thường liên quan đến rách giường móng [4]. Vì vậy, chấn thương tưởng như chỉ ở móng vẫn có thể cần được nhân viên y tế kiểm tra kỹ.
Khi nào có thể theo dõi và khi nào cần khám?
Với tụ máu dưới móng nhưng bờ móng còn nguyên vẹn, tài liệu chuyên ngành mô tả hai hướng thường được cân nhắc là theo dõi hoặc tạo lỗ thoát máu, tùy vào mức độ đau và thời điểm chấn thương [1]. Điều này không có nghĩa mọi trường hợp đều cần chọc tháo máu; lựa chọn phụ thuộc vào khám trực tiếp và tổn thương đi kèm.
Nên đi khám để đánh giá giường móng và xương đốt xa khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Đau nhiều hoặc cảm giác căng tức rõ dưới móng.
- Tụ máu chiếm phần lớn bản móng, đặc biệt trong bối cảnh chấn thương ở trẻ em [3].
- Bờ móng bị bật, mất ổn định hoặc móng bị lệch khỏi vị trí bình thường [1].
- Có vết rách, dập nát phần mềm quanh đầu ngón hoặc nghi ngờ rách giường móng.
- Ngón tay biến dạng, khó cử động hoặc chấn thương do lực nghiền, kẹt cửa hay vật nặng.
Điều trị tụ máu dưới móng được thực hiện như thế nào?
Giải áp qua bản móng
Khi bờ móng còn nguyên, bác sĩ có thể cân nhắc tạo một lỗ nhỏ trên bản móng để máu thoát ra. Các phương pháp được mô tả gồm dùng kim vô khuẩn, dụng cụ đốt điện hoặc kẹp giấy được làm nóng [1][3]. Đôi khi cần hơn một lỗ để duy trì dẫn lưu đầy đủ [1].
Đây là thủ thuật cần kiểm soát độ sâu. Tài liệu cảnh báo nhiệt hoặc đưa dụng cụ quá sâu có thể gây thêm tổn thương giường móng [3]. Ở trẻ em, hiệu quả của thủ thuật giảm sau khoảng 12–24 giờ vì máu bắt đầu đông lại [3]. Vì vậy, người bệnh không nên tự chọc móng bằng kim, ghim hoặc vật nóng tại nhà.
Tháo móng và sửa giường móng
Nếu tụ máu đi kèm bờ móng không ổn định, tài liệu khuyến nghị tháo bản móng, thăm dò và sửa chữa giường móng nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng thẩm mỹ và chức năng về sau [1]. Những vết rách đáng kể ở giường móng cần được rửa, làm sạch mô tổn thương và khâu sửa chữa để giảm nguy cơ biến dạng móng và viêm xương tủy [4].
Trong các trường hợp cần sửa chữa, bản móng cũ hoặc vật liệu thay thế có thể được đặt lại để nâng đỡ giường móng và hạn chế dính giữa nếp móng gần với vùng tạo móng [1][5]. Việc này là thủ thuật chuyên môn, không nên tự tháo móng hoặc cố đặt vật liệu vào dưới nếp móng.
Người bệnh cần lưu ý gì sau chấn thương?
- Không tự tạo lỗ thoát máu bằng vật nhọn hoặc vật nóng.
- Không tự bóc bản móng khi chưa được đánh giá tổn thương giường móng.
- Nếu đau tăng, móng bật hoặc xuất hiện vết rách, nên đi khám thay vì chỉ theo dõi màu sắc móng.
- Ở trẻ em, cần đặc biệt lưu ý khả năng gãy đốt xa hoặc rách giường móng khi tụ máu lớn hoặc chấn thương do nghiền [4][5].
Kết luận
Tụ máu dưới móng sau đụng dập có thể được theo dõi trong một số trường hợp bờ móng còn nguyên và triệu chứng nhẹ. Khi đau nhiều, tụ máu lớn, bờ móng mất ổn định hoặc có dấu hiệu rách giường móng, người bệnh nên được khám để cân nhắc giải áp, chụp đánh giá tổn thương xương và sửa chữa phần mềm. Các tài liệu được cung cấp tập trung vào nhận diện và xử trí chuyên môn; chúng không đủ để hướng dẫn chi tiết chăm sóc tại nhà, thuốc giảm đau hoặc lịch tái khám cho từng người.
Tài liệu tham khảo
- [1] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4984
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4985
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 293
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 292
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 293