Đau cổ tay mạn tính do rách rễ bám sụn sợi tam giác (TFCC) là vấn đề cần được đánh giá kỹ, đặc biệt khi cơn đau nằm ở phía trụ của cổ tay, tăng khi xoay cẳng tay hoặc chịu lực. Rách tại vùng bám gần hố (fovea) có thể liên quan đến sự mất vững của khớp quay–trụ dưới (DRUJ), nhưng triệu chứng này không thể được xác định chỉ dựa vào vị trí đau.
Rách rễ bám TFCC là gì?
TFCC là một phức hợp cấu trúc ở phía trụ cổ tay, góp phần liên quan đến vùng khớp quay–trụ dưới và khớp trụ–cổ tay. Khi phần gần của TFCC bị rách hoặc bong khỏi vị trí bám ở fovea, nội soi có thể cho thấy TFCC bị di lệch về phía trung tâm khớp quay–cổ tay; dấu hiệu này được mô tả là gợi ý tổn thương thành phần gần hoặc vùng bám fovea [7].
Tổn thương TFCC có thể xuất hiện trong bối cảnh chấn thương, bất thường khớp quay–trụ dưới, va chạm trụ–cổ tay hoặc các vấn đề mạn tính sau gãy xương và biến dạng. Tài liệu cũng liệt kê các tình trạng mạn tính như bán trật, trật khớp và bất tương hợp ở vùng DRUJ, trụ–cổ tay hoặc TFCC [2]. Ở trẻ em và người còn tăng trưởng, mất cân bằng chiều dài xương quay–trụ có thể tạo va chạm trụ–cổ tay và dẫn đến rách TFCC [4][5].
Đau cổ tay mạn tính do rách rễ bám TFCC có biểu hiện gì?
Biểu hiện thường được quan tâm là đau phía trụ cổ tay, tức vùng gần ngón út, có thể đi kèm tiếng lục cục, hạn chế vận động cổ tay hoặc cẳng tay và giảm chức năng. Đau và tiếng lục cục ở khớp trụ–cổ tay hoặc khớp quay–trụ dưới có thể gợi ý va chạm trụ–cổ tay hoặc rách TFCC [1]. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đặc hiệu cho riêng rách rễ bám; bác sĩ cần xem xét thêm tình trạng xương, dây chằng và sự ổn định của DRUJ.
- Dấu hiệu fovea: đau khi ấn vào vùng fovea có thể gợi ý tổn thương dây chằng trụ–cổ tay [6].
- Dấu hiệu lỏng khớp: vận động trước–sau quá mức ở phía trụ khi thực hiện nghiệm pháp shuck có thể gợi ý mất vững TFCC [6].
- Biến đổi vị trí đầu dưới xương trụ: ở tư thế sấp, đầu dưới xương trụ không ổn định có thể di chuyển ra sau và được nắn trở lại bằng lực ấn [6].
Các nghiệm pháp lâm sàng chỉ là một phần của quá trình đánh giá. Đau kéo dài, hạn chế xoay cẳng tay hoặc cảm giác cổ tay lỏng sau chấn thương là lý do nên khám chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình.
Chẩn đoán rách rễ bám TFCC bằng cách nào?
Bác sĩ thường kết hợp bệnh sử, khám độ đau và độ vững của DRUJ với X-quang cổ tay. Các tư thế X-quang được mô tả trong tài liệu nhằm đánh giá độ chênh chiều dài xương trụ (ulnar variance), một yếu tố liên quan đến va chạm trụ–cổ tay [6]. X-quang cũng giúp phát hiện một số bất thường xương, nhưng không phải lúc nào cũng cho thấy trực tiếp vết rách TFCC.
MRI có thể hỗ trợ đánh giá mô mềm, song kết quả cần được diễn giải cùng triệu chứng và thăm khám. Tài liệu lưu ý rằng nhiều cổ tay không có triệu chứng vẫn có thể cho hình ảnh MRI dương tính, đặc biệt ở người trên 40 tuổi [6]. Một nguồn khác ghi nhận MRI chỉ phát hiện được 35% rách TFCC vùng fovea trong một nhóm nghiên cứu, vì vậy MRI bình thường không nhất thiết loại trừ tổn thương khi đau phía trụ vẫn dai dẳng [2].
Nội soi cổ tay được mô tả là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán tổn thương TFCC trong bối cảnh khám lâm sàng và X-quang gợi ý bệnh lý [2]. Nội soi cho phép quan sát các thành phần của TFCC ở khớp quay–cổ tay và DRUJ, đồng thời kiểm tra độ đàn hồi hoặc khả năng di lệch của TFCC bằng các nghiệm pháp chuyên biệt [7]. Đây là thủ thuật chuyên môn, không phải xét nghiệm có thể tự lựa chọn thay cho thăm khám.
Điều trị được đề cập trong tài liệu
Phương án xử trí phụ thuộc vào vị trí rách, mức độ mất vững, tình trạng xương và nguyên nhân đi kèm. Với rách TFCC ngoại vi do chấn thương, tài liệu về bệnh nhân trẻ em và thanh thiếu niên nêu định hướng sửa chữa tổn thương; một số rách ngoại vi có thể được khâu qua nội soi [3]. Khi rách liên quan đến không liền hoặc liền phì đại mỏm trâm trụ, xử trí có thể bao gồm cắt phần xương bất thường và sửa chữa TFCC vào nền mỏm trâm [9].
Nếu có chênh lệch chiều dài xương quay–trụ hoặc va chạm trụ–cổ tay, điều trị có thể cần giải quyết cả nguyên nhân cơ học. Tài liệu mô tả các phẫu thuật như rút ngắn xương trụ hoặc chỉnh hình xương quay trong những trường hợp được lựa chọn [8]. Tuy nhiên, các thông tin này không đủ để xác định phương pháp phù hợp cho từng người trưởng thành bị đau cổ tay mạn tính.
Khi nào nên đi khám?
- Đau phía trụ cổ tay kéo dài hoặc tái phát sau chấn thương.
- Có tiếng lục cục khi xoay cẳng tay, cầm nắm hoặc chịu lực.
- Cảm giác cổ tay lỏng, hạn chế xoay cẳng tay hoặc giảm chức năng.
- Đau vẫn dai dẳng dù kết quả MRI không cho thấy rõ tổn thương.
Kết luận: Đau cổ tay mạn tính do rách rễ bám TFCC cần được phân biệt với va chạm trụ–cổ tay, mất vững DRUJ và các tổn thương xương hoặc dây chằng khác. Khám lâm sàng kết hợp X-quang, MRI khi phù hợp và nội soi trong trường hợp có chỉ định giúp làm rõ tổn thương. Các nguồn được cung cấp chủ yếu mô tả chẩn đoán và xử trí tổn thương TFCC, trong đó một phần tập trung ở trẻ em; vì vậy không nên dùng bài viết này để tự quyết định phẫu thuật hoặc thay thế tư vấn trực tiếp.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 472
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4224
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 478
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 410
- [5] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 472
- [6] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4224
- [7] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4225
- [8] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 478
- [9] Rockwood and Green's Fractures in Children, 9th Edition, 2020, trang 479
