Hút thuốc lá và sự tích hợp xương khớp nhân tạo là vấn đề người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi phẫu thuật. Tài liệu chấn thương chỉnh hình cho thấy thuốc lá có liên quan đến giảm tưới máu mô, chậm lành xương, không liền xương, nhiễm trùng và kết quả phẫu thuật kém hơn. Tuy nhiên, các đoạn tài liệu được cung cấp chủ yếu nói về lành xương sau gãy xương, phẫu thuật chỉnh hình và osseointegration ở chi giả; chúng chưa cung cấp nghiên cứu trực tiếp đủ để định lượng tác động riêng lên mọi loại khớp nhân tạo.
Hút thuốc lá có thể cản trở tích hợp xương quanh implant như thế nào?
Sự tích hợp xương cần quá trình lành xương và mô mềm diễn ra thuận lợi quanh vùng phẫu thuật. Nicotine có đặc tính gây co mạch, có thể ức chế sự biệt hóa mô và đáp ứng tạo mạch bình thường ở giai đoạn sớm của quá trình lành xương; đồng thời nicotine còn tác động trực tiếp đến chức năng của nguyên bào xương. Dữ liệu thực nghiệm cũng cho thấy hút thuốc làm giảm biểu hiện các gene BMP liên quan đến quá trình tạo xương quanh ổ gãy [3].
Ở người hút thuốc, nồng độ oxy trong mô da và mô dưới da thấp hơn, trong khi tưới máu tại vị trí tổn thương có thể giảm. Những yếu tố này làm vết mổ khó lành và tạo điều kiện cho nhiễm trùng [5]. Với các phẫu thuật có implant hoặc khớp nhân tạo, đây là mối quan tâm quan trọng vì mô mềm và xương cần đủ khả năng hồi phục để bao phủ, ổn định và bảo vệ vùng phẫu thuật.
Những nguy cơ sau phẫu thuật có thể tăng ở người hút thuốc
- Chậm lành xương hoặc không liền xương: hút thuốc thường được xác định là yếu tố liên quan đến chậm liền và không liền xương trong chấn thương chỉnh hình [6].
- Nhiễm trùng: hút thuốc làm tăng nguy cơ biến chứng nhiễm trùng và viêm xương trong một số bối cảnh điều trị gãy xương [6].
- Biến chứng vết mổ: thuốc lá liên quan đến kết quả phẫu thuật kém hơn, biến chứng vết thương và đau kéo dài [2].
- Khó lành mô mềm: ở các quy trình liên quan đến tái tạo chi và mô mềm, người hút thuốc có nguy cơ hoại tử một phần vạt cơ, mất một phần ghép da và biến chứng tại vị trí lấy vạt cao hơn người không hút hoặc người đã bỏ thuốc [1].
Một nghiên cứu được trích dẫn trong tài liệu về gãy xương hở xương chày ghi nhận người hút thuốc có khả năng liền xương thấp hơn và nguy cơ viêm xương tủy cao hơn người không hút thuốc trong bối cảnh cụ thể đó [3]. Kết quả này không nên được áp dụng nguyên xi cho mọi ca thay khớp, nhưng cho thấy vì sao tình trạng sử dụng thuốc lá cần được đưa vào đánh giá nguy cơ trước mổ.
Bỏ thuốc trước phẫu thuật có ý nghĩa gì?
Cả hút thuốc hiện tại và tiền sử từng hút đều được ghi nhận là yếu tố độc lập làm tăng nguy cơ không liền xương và nhiễm trùng trong một nhóm bệnh nhân chấn thương chi nghiêm trọng, ngay cả khi đã điều chỉnh một số yếu tố gây nhiễu [4]. Vì vậy, bác sĩ thường cần hỏi cụ thể người bệnh đang hút hay đã bỏ, số lượng sử dụng và thời điểm ngừng hút.
Tài liệu khuyến nghị ủng hộ cai thuốc ở người có nguy cơ không liền xương hoặc chuẩn bị điều trị không liền xương [7]. Tuy nhiên, cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ phẫu thuật và nhân viên y tế về kế hoạch cai thuốc, đặc biệt khi cân nhắc sản phẩm thay thế nicotine. Tài liệu được cung cấp lưu ý rằng nicotine vẫn có thể gây ảnh hưởng bất lợi lên lành xương; do đó không nên tự lựa chọn miếng dán hoặc sản phẩm nicotine mà không được tư vấn [7].
Người bệnh nên trao đổi gì với bác sĩ?
- Thông báo trung thực tình trạng hút thuốc lá, thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm có nicotine.
- Hỏi bác sĩ nguy cơ chậm lành xương, nhiễm trùng và biến chứng vết mổ đối với chính loại phẫu thuật dự kiến.
- Thảo luận kế hoạch bỏ thuốc phù hợp trước và sau mổ, không tự ngừng hoặc đổi thuốc hỗ trợ nếu chưa được hướng dẫn.
- Tuân thủ lịch theo dõi để phát hiện sớm đau tăng, tiết dịch, đỏ nóng, sốt hoặc bất thường quanh vùng phẫu thuật.
Kết luận: Hút thuốc lá có thể làm suy giảm tưới máu, chức năng nguyên bào xương và khả năng lành mô, từ đó tạo môi trường bất lợi cho quá trình hồi phục quanh implant. Bằng chứng được cung cấp hỗ trợ rõ mối liên quan với lành xương, vết mổ và nhiễm trùng, nhưng chưa đủ để khẳng định một mức ảnh hưởng cụ thể cho mọi loại khớp nhân tạo. Người bệnh nên xem cai thuốc là một phần của chuẩn bị phẫu thuật và trao đổi kế hoạch cá nhân với bác sĩ chỉnh hình.
Tài liệu tham khảo
- [1] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 711
- [2] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 4710
- [3] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 989
- [4] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 711
- [5] Campbell's Operative Orthopaedics, 15th Edition, 2026, trang 3740
- [6] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 989
- [7] Rockwood and Green's Fractures in Adults, 10th Edition, 2025, trang 989